Шундай ижодкорлар бўладики, вақт уларни эл қалбидан йироқлаштира олмайди. Вақт олислагани сайин ижодкор халқ, юрт, башар дилига қириб бораверади, долзарб ижтимоий муаммоларни ҳал этишда авлодларга маънавий, ғоявий кўмаклашишдан тўхтамайди. «Элининг виждони ҳисобланган мана шундай адиблардан бири Мусо Тошмуҳаммад ўғли Ойбек эди.

Шанба куни бир қанча ҳамфикрларим билан Мусо Тошмуҳаммад Ойбекнинг уй-музейига зиёратга бордик.







( Читать дальше )

Навонйнинг мана бу рубоийси эл орасида шунчалар машҳур бўлиб кетганки, кўплар уни ёд билади:

Ғурбатда ғариб шодмон бўлмас эмши,

Эл анга ишфиқу меҳрибон бўлмас эмиш.

 Олтун қафас ичра гар қизил гул бутса,

 Булбулга тикондек ошён бўлмас эмиш.

Бу шеър — шоирнинг илк лирикаси маҳсули. Олимларнинг далолат қилишича, у муаллиф, такдир тақозосига кўра, ҳозирги Эроннинг Машхад шаҳрида — мусофирликда яшаган даврида (1457-1464) ёзилган.

( Читать дальше )

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Атрофга бир назар ташланг: ҳаёт канчалар гўзал! Токи тирик экансиз, юрагингиз уриб турган, кўзларингиз очиқ бўлса, яшаш сизга шириндан-ширин неъмат бўлиб туюлаверади.
Чиндан хам, тириклик — ҳеч қачон қайтиб берилмайдиган бир тортиқ. Буни ўйлаганингиз сари, моҳиятини англай бошлаганингиз сайин ҳаёт сизни оханрабодск янада кучлироқ ўзига маҳлиё этавера- ди. Навоий кўнглида ана шундай ўта ҳаётсеварлик туйғулари жўш урмаганми, дейсиз!

( Читать дальше )

Навоий ғазали

Эй сабо, ҳолим бориб сарви хиромонимға айт,
Йиғларимнинг шиддатин гулбарги хандонимға айт.

Буки анинг аҳду паймонида мен ўлсам дағи,
Яхши фурсат топсанг ул бадаҳду паймонимға айт.

Буки анинг зулфи зуннорида диним ҳосили
Куфр ила бўлмиш мубаддал номусулмонимға айт.

Буки қилмишмен жаҳону жонни онинг садқаси,
Юз туман жону жаҳондин яхши жононимға айт.


Буки юз жон садқаси қилсам пушаймон бўлмағум,
Васлиға бир ваъда қилғандин пушаймонимға айт.


Буки юз минг фитнакўзлик бўлса пайдо онсизин,
Қилмағум наззора ҳаргиз, кўзи фаттонимға айт.

Буки чок айлаб яқо усрук чиқар эл қасдиға,
Мен ўлуб, эл жон топар бебок нодонимға айт.

Дахр боғи гуллари ҳусни вафосиз эрканин,
Юзи гул, жисми суман кўйи гулистонимға айт.

Эй Навоий, ҳеч гулшаннинг сенингдек хушнаво
Булбули йўқ эрканин шоҳи сухандонимға айт.

          Бобур Навоий билан учрашмаган  булса-да, лекин ёшлигидан унинг шахсига ва ижодига катта мехр-мухаобат билан тарбия топган. Чунки хижрий 80-чи йиилларда Навоийнинг шухрати жуда кенг микёсда ёйилган эди. Бобур тугилган 1483 йилда Навоий уз «Хамса»си-ни езишга киришган, такдир 1494 йили тахт бериб, 1498 йили Самарканддай мукаддас пойтахтни кулга киритганида улуғ шоир тартиб берган «Хазойин ул-маоний» даги шеърлар довруги бутун туркий дунёга ёйилган эди.


( Читать дальше )

   Захириддин Мухаммад Бобурнинг «Бобурнома»асари тарихий-адабий манба сифатида Яна шуниси Билан эътиборлики, асарда куплаб тарихий шахслар, адабиёт ва санъат ахллари, дин пешволари, шох ва шахзодалар, беклар, амиру умаролар хакида маълумотлар учрайди.
«Бобурнома» да бир неча юз тарихий шахслар, уларнинг фаолияти ва саргузаштлари тасвир этилади. Булар шохлар, вилоят ҳокимлари, амир-амалдорлар, Аскар бошлиқлари, дин ва намоёндалари, аскарлар, илм-фан, санъат ва адабиёт аҳиллари, деҳқонлар, ҳунармандлар, қулар, в бошқа ижтимоий гуруҳдаги лавозим ва касбкордаги кишилардир. Бобур буларнинг тасвирланаётган воқеалардаги ролига қараб бирлари ҳақида кенг ва батафсил сўзлайди, иккинчи бирлари ҳақида қисқа маълумот беради, бошқа бирларини бирон муносабат билан тилга олади ёки эслаб ўтади.



( Читать дальше )

Как, пользуясь тремя пятерками и какими угодно знаками математических действий, получить единицу?

    «Бу мемуарда буюк турк подшосининг ҳаёти батафсил тасвирланган, унинг шахсий хис-туйғулари ҳар қандай муболағадан, пардадан ҳоли, унинг услуби оддий ва мардона»....
  (Элфинистон)


Заҳириддин Муҳаммад Бобур атоқли давлат арбоби, саркарда, шу билан бирга истеъдодли шоир, адиб, донишманд тарихчи, заковатли олимдир.
Бобур жуда мураккаб ҳаёт, кура шва ижодий фаолият йўлини кечиб ўтди. У инқирозга юз тутган Темурийлар давлатини сақлаб қолиш ва мустаҳкамлаш, Ўрта Осиёда марказлашган йирик давлат вужудга келтириш учун узоқ ва қаттиқ кураш олиб борди. Бироқ тарихий шароит бунга имкон бермади.
Шайбонийхондан қаттиқ шикаст еган Бобур Авғонистонга қараб йўл олди. У Афғонистонни, кейинчалик эса Ҳиндистонни эгаллаб олди ва катта империяни вужудга келтирди. Бобур йирик маданият арбобидир.



( Читать дальше )

      Shoh Akbar va uning dono vaziri haqidagi bir ibratli hikoya bor:
Ayonlari bilan suhbat qurib Shoh Akbarning tizzasida ikki yoshli shahzoda Salim sho'xlik qilardi. Shoh o'g'lining qiliqlaridan zavq olardi. Bir vaqt shoh ayonlarida: «Tirik jon uchun dunyoda eng aziz narsa nima?» deb so'radi. Ayonlar turli fikrlarni bildirdilar. Shoh bu fikrlarni rad etaverdi. Akbarshohning o'g'li qiliqlaridan zavqlanayotganiga e'tibor bergan vazir:
-    Podshohim, tirik jon uchun eng aziz narsa o'z farzandidir, — dedi.
Shoh Akbarga bu javob ma'qul keldi. Shu vaqt saroyga Bosh vazir Birbal kirib keldi. Akbarshoh unga ham ayni shu savolni berdi. Birbal o'ylab ham o'tirmay: «Tirik jon uchun eng aziz narsa o'zining joni», deb javob berdi. Shoh bu fikrni rad etib, «Yanglishding, eng aziz narsa farzand», dedi.

( Читать дальше )

Bilimdonlar bellashuvini tashkil qilishga tavsiyalar

Bellashuvning maqsadi kitobxonlarni Alisher Navoiy ijodi bilan tanishtirib, adib va ma'rifatparvar, davlat arbobi, jahon ma'naviyatining buyuk siymosi yaratgan asarlarni o`qish, ijodi, tarjimai holi, u qoldirgan merosni o`rganish hamda keng kitobxonlar ommasiga targ`ib etishdan iborat.

Bellashuvni o`tkazishdan oldin faol kitobxonlardan  2 ta bilimdonlar guruhi tuziladi. Har bir guruh 8 yoki 10 nafar kitobxonlardan tashkil topadi.

Quyida bellashuvga qo`yiladigan savollardan namunalar keltiramiz.

1. Shoirning haqiqiy ismini aytib bering. Uning yana boshqa taxallusi bo`lganmi?

(Shoirning haqiqiy ismi Nizomiddin Mir Alisher, Foniy taxallusida ham ijod etgan).

( Читать дальше )

( Читать дальше )

        Bobur dunyoni hayratga solgan yirik davlat va madaniyat arbobi, shoir, sarkarda, donishmand ,tarixchi, zakovatli olim va tarjimondir. Ayni paytda u adabiyotimizning Navoiydan keyingi zabardast vakili hisoblanadi.
Hayot yo'li. Bobur 1483- yili Farg'ona viloyatining poytaxti Andijonda tug'ilgan. Otasi ushbu viloyat hokimi Umarshayx Mirzo Amir Temurga to'rtinchi avlod — evara edi. Onasi Qutlug' Nigorxonimning otasi Yunusxon esa o'n ikki avlod bilan Chingizxonga ulanardi. Ko'rinadiki, Bobur insoniyat tarixidagi ikki buyuk sulola tutashgan nuqtada dunyoga kelgan jahonning eng mashhur shaxslaridan biridir. Murakkab va ziddiyatli hayoti o'spirinlikdan to umrining oxirigacha jang-u jadallar, sarson-sargashtalik, zafar va mag'lubiyat, ijod-u bunyodkorlik ichida kechdi.
1494- yilda Umarshayx Mirzoga qarshi uning o'z akasi — Samarqand hokimi Sulton Ahmad Mirzo hamda qaynog'asi Toshkent hokimi Mahmudxon o'zaro til biriktirgan holda qo'shin tortib, Farg'onaga yurish qiladilar. Nihoyatda qaltis vaziyat vujudga keladi. Buning ustiga kutilmagan falokat yuz beradi:
Andijonning g'arb tomonidagi jar yoqasida bino bo'lgan Axsi qo'rg'onida turgan Umarshayx Mirzo kabutarxonasi bilan jarga qulab, halok bo'ladi. Umarshayxdan uch o'g'il va besh qiz qolgandi. O'g'illarining kattasi — 12 yoshga qadam qo'ygan Bobur taomil bo'yicha taxtga o'tiradi. O'ratepa, Xo'jand va Marg'ilonni qo'lga olib Quvaga kirgan Sulton Ahmad qo'shini shaharni kesib o'tuvchi Qorasuv ko'prigida toshqinga uchrab, tuya va otlari botqoq suvga cho'kib, ko'pi nobud bo'ladi. Ustiga-ustak o'lat tarqaladi. Qo'shin vahimaga tushadi.

( Читать дальше )

(Alisher Navoiyning hayoti va ijodiga bag`ishlangan tadbir ssenariysi)

Sahnaga ikki boshlovchi chiqadi.

1-boshlovchi:  Buyuk mutafakkir, g`azal mulkining sultoni — Mir  Alisher Navoiy tavalludi tantanasiga yig`ilgan aziz mehmonlar, assalomu alaykum!

2-boshlovchi:  «Davron elining jismida jon bo`lg`on» mo`'tabar ustozlar, assalomu alaykum!

1-boshlovchi:

 Jondin seni ko`p sevarmen, ey umri aziz,

Sondin seni ko`p sevarmen, ey umri aziz.

Har neniki sevmak ondin ortuq bo`lmas,

Ondin seni ko`p sevarmen, ey umri aziz.

( Читать дальше )

Mamlakatimiz mustaqilligining 20 yillik to'yi arafasida Zahiriddin Muhammad Boburning mashhur «Boburnoma» asari ozarboyjon tiliga tarjima qilinib, chop etildi.

O'zbek va ozarboyjon xalqlari o'rtasidagi do'stlik, hamkorlik munosabatlari, madaniy-ma'rifiy, adabiyot sohalaridagi o'zaro aloqalar chuqur ildizga ega. Mamlakatimiz mustaqilligining 20 yillik bayrami arafasida xalqimizning bebaho merosi — «Boburnoma»ning ozarboyjon tiliga tarjima qilinishi ikki xalq o'rtasidagi birodarlik rishtalari naqadar mustahkam ekanining yana bir yorqin dalilidir.

( Читать дальше )

Alisher Navoiy tavalludining 571 yilligi munosabati bilan
O`zbek adabiyotining asoschisi, ilm va ma'rifat kuychisi Alisher Navoiy tavalludining 571 yilligiga bag`ishlangan, ushbu metodik-bibliografik qo`llanma mutafakkir ijodini, merosini chuqur o`rganish, targ`ib qilishda kutubxona xodimlariga yordam berish maqsadida tuzilgan.

Muqaddima

Barcha olijanob ishlarimizda Navoiy g`oyalari, Navoiy ibrati, Navoiy ruhi bizga hamisha hamroh bo`lsin!
I.Karimov

O`zbek mumtoz adabiyotining XV asrgacha bo`lgan tarixiy taraqqiyotiga yakun yasab, uni yanada yuqori pog`onaga ko`targan ulug` iste'dod sohibi, mutafakkir  Alisher Navoiy o`z ijodiy faoliyati bilan jahon adabiyotining yirik namoyandalari safidan faxrli o`rin egallaydi.

Alisher Navoiy dastlab adabiyotga shoir sifatida kirib kelgan va adabiyotda she'riyat qasrini qurdi, g`azal mulkining sultoniga aylandi, keyinchalik  qator dostonlar yaratdi, adabiyotshunos, tilshunos, davlat va jamoat arbobi sifatida dunyoga tanildi.

( Читать дальше )

«Boburnoma» — jahon adabiyoti va manbashunosligidagi muhim va noyob yodgorlik; o'zbek adabiyotida dastlabki nasriy memuar va tarixiy-ilmiy asar. Muallifi Zahiriddin Muhammad Bobur. Eski o'zbek (chig'atoy) tilida yozilgan (taxmiman 1518/19 — 1530). «Boburiya», «Voqeoti Bobur», «Voqeanoma», «Tuzuki Boburiy», «Tabaqoti Boburiy», «Tavorixi Boburiy» kabi nomlar bilan ham ma'lum. Boburning o'zi esa «Vaqoye» va «Tarix» degan nomlarni ishlatgan. «Boburnoma»da 1494 — 1529 yillarda Markaziy Osiyo, Afg'oniston va Hindistonda sodir bo'lgan tarixiy-siyosiy voqealar yilma-yil o'ta aniqlik bilan bayon qilingan bo'lib, ular muallif hayoti va siyosiy faoliyati bilan bevosita bog'liqdir.


( Читать дальше )

Suv, Olov va Axloq — uchalasi do'stlashib, sayrga chiqishibdi. Bir-birlaridan xavotirlanib, Suvdan so'rashdi:

-    Agar yo'qolib qolsang, seni qayerdan topamiz?
-    Qayerda sharillash ovozini eshitsangiz, men o'sha yerda bo'laman, — dedi Suv.
-    Qayerda tutun ko'rsangiz, men o'sha joyda bo'laman, — dedi Olov.

Navbat Axloqqa kelganda, u bunday javob berdi:
-    Meni yo'qotsangiz, izlab yurmang. Hech qayerdan topa olmaysiz...

Manba: Tohir Malik «Husnu xulq» Toshkent-2010

На мой взгляд потрясающее изобретение!

Вот какую интересную статью я нашла на сайте утро.уз:
Когда смотришь на эти обои впервые, кажется, а что в них интересного? Даже немного, казалось бы, скучноватые… Ну да, растительный рисунок и что? Но главная их «фишка» — что при определенной температуре обои начинают «цвести»… Здорово, не правда ли?

То есть, поначалу они выглядят так:

Но когда температура в комнате поднимается до 25 С...


( Читать дальше )