Баҳор ва янгиланиш байрами — Наврўз ўлкамизнинг турли гўшаларида ҳамон кўтаринки кайфият ва шоду-хуррамлик билан нишонланмоқда. Ана шундай файзли тадбир бугун Республика ихтисослаштирилган  мусиқа ва санъат академик лицейида ҳам «Баҳор ва нафосат байрами — Наврўз!» номи остида кенг нишонланди.

Лицей майдони чиройли гуллар, шарлар ва бошқа жиҳозлар билан безалган. Карнайлардан баҳорни тараннум этувчи мусиқа янграб, барчани кайфиятини кўтармокда. Йулакда лицейнинг иқтидорли талабалари томонидан тузилган чолғу оркестри ижросидаги куй ва наволар меҳмонларни кутиб олишга хизмат қилмокда.

( Давомини ўқиш )

Assalomu alaykum, aziz vatandoshlar!

Muhtaram mehmonlar!

Tabiat uyg'onib, bahor nafasi tobora kuchayib, ona zaminimiz yashil libosga burkanib borayotgan shu yorug' va munavvar kunlarda siz azizlarni, sizlarning timsolingizda butun O'zbekiston xalqini yurtimizga kirib kelayotgan Navro'zi olam — yangilanish va yasharish bayrami bilan chin qalbimdan muborakbod etishdan baxtiyorman.

Navro'z ayyomi barchamiz uchun sharqona yangi yil debochasi, serhosillik va qut-baraka g'oyasini o'zida mujassam etadigan, bizning milliy tabiatimiz va qadriyatlarimizdan ajratib bo'lmaydigan, har qanday siyosatdan xoli, eng qadimiy, eng sevimli bayramimizdir.

( Давомини ўқиш )

Афсоналарга қараганда, Одам Ато Момо Ҳаво билан учрашган кун Наврўз деб тан олинган эмиш.

Фирдавсийнииг «Шоҳнома»сида янги йил байрами шоҳ Жамшид номи билан боғланади. Жумладан, Жамшид юртга яхшилик қилиш мақсадида одамларга касб ўргатади, темир эритиб қурол ясатади, ип йигиртириб кийим тўқитади, иморатлар барпо қилади, табиблик сирларини очади, кема ясайди, боғ бунёд қилади. Ниҳоят, «ишлари гуркираб берганда мева» бир куни тахт ясатиб, унда осмонга кўтарилади. Ушбу афсонага кўра худди шу куни Наврўз нишонланган.


( Давомини ўқиш )

Бинафшанинг баҳор баргини
Юзларига ёпган келинчак.
Кўриб қанча замон зарбини,
Энди бахтин топган келинчак.
Салом, Наврўз!

Ассалом, Наврўз!

  Тарихий манбаларда келтирилишича ва олимларимиз фикрига кура, Кадимий ва навқирон Наврўзимизнинг шаклланиш даври- энг қадимги замонлардан «зардуштийлик»нинг пайдо бўлишигача давом этган асрларни ўз ичига олади, дейилади.

Ўзбек халқининг алломаларидан бири Абу Райҳон Беруний «Қадимий халқлардан қолган ёдгорликлар» китобида Қуёш йили ҳисобида йилнинг биринчи ойи деб саналган Фарвардин ойи тўғрисида сўзлаб: «Бу ойнинг биринчи куни Наврўздир, — дейди.

( Давомини ўқиш )

Шарқ халқларининг севимли байрамларидан саналган Наврўзда ўзига хос маросимлар ўтказилиши, миллий таомлар ва егуликлар тайёрланиши ҳамда бошқа шу каби анъаналарни кўпчилигимиз яхши биламиз. Хўш, ушбу байрамнинг тарихи тўғрисида яна нималар маълум?

Наврўз байрами, унинг вужудга келиши ва тарихи ҳақида кўплаб қадимий сарчашмаларда, жумладан, Берунийнинг «Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар», Умар Хайёмнинг «Наврўзнома», Фирдавсийнинг «Шоҳнома», Навоийнинг «Тарихи мулуки Ажам» ва бошқа олимларнинг қатор асарларида, зардуштийлик (маздапарастлик) динига оид манбаларда қимматли маълумотлар берилган. Уларнинг кўпчилиги мифологик, афсонавий моҳиятда бўлса-да, маълум даражада ҳақиқатни акс эттирувчи, маънавий меросимиз хазинасига мансуб дурдоналардир.

( Давомини ўқиш )

Баҳорни нафақат инсон, бутун борлиқ ҳамиша соғиниб яшайди. Бу соғинчда қорлар тагида шивирлабгина оқаётган ирмоқлар куйи, ёзнинг қайноқ нафасида дилга хуш ёқувчи салқин, юлдузли, ойли тунлар ҳавоси, кузги хазонларнинг чўғланиб ётган яшил хаёллари баҳорга чорлайди. Ўлкамизни яшиллик нури тутмоқда. Қалбларда баҳор орзулари. Ёш гўдакнинг жилмайишидай дараҳтлар янги куртак ёзишга хозирланмоқда. Уларда ҳам ҳаёт қўшиғи бошланмоқда. Ирмоқларда зилол сувлар куйламоқда. Бу куйларнинг оҳангги уйғонишлнинг даракчиларидай ёқимли ва ҳаётбахш.
Дилга яқин ва азиз тебранмоқда шамолларнинг беланчагидаги ўйлар. Бу ўйларнинг барчаси қадами қутлуғ, сўзлари улуғ байрам – Наврўзга бориб тақалади. Қуёшнинг илиқ ва ўлмас нурлари ҳамма ёқда, барча дилларда оташланмоқда.


( Давомини ўқиш )

Har narsa o'zgarar, har narsa oqar,
Tinmasdan oqadi buyuk tabiat.
Tabiat tinmasdan to'nin o'zgartar,
Olamda tinim yo'q, mana, haqiqat!...

Mirkarim Osim

Muhtaram fikrdoshlar!
Kecha qish bizga «bahor darsi»ni o'tdi. garchi kecha sovuq bo'lgan bo'lsa-da, ko'nglimizni bahor har doim gul-gul yashnatib turadi. Biz bahorni orziqib kutgandik. nafosat ila bahor kirib keldi. Qushlarning chax-chax ovozlari borliqni tutdi. suvlarning shivir-shiviri dillarga xush yoqadi. daraxtdagi qorlar ham yengilgina bahor shabbadasida upa misol yerga qo'nmoqda.
Qalbingiz hr doim quyosh ona zaminga nur sochgani yanglig' charag'onlikka to'lsin. Navro'zi olamingiz muborak bo'lsin...

От имени посольства и народа Соединенных Штатов Америки, я желаю народу Узбекистана счастливого праздника Навруз.

Навруз тепло отмечается по всему Узбекистану как начало весны, озеленения и возрождения природы. В этом году мы отмечаем двадцатую годовщину установления дипломатических связей между США и Узбекистаном. В этот юбилейный год, я желаю чтобы  этот традиционный праздник весны вдохновил расцвет еще более тесного сотрудничества между нашими странами во всех сферах, от торговли и безопасности до образования и культуры.

Желаю всему народу Узбекистана продолжительного мира, здоровья и процветания.

Наврўз байрамингиз муборак бўлсин! 

АҚШ Элчихонаси ва Америка Қўшма Штатлари халқи номидан Ўзбекистон халқига саодат ва қувончга тўлиқ Наврўз, яъни янги кун тилашга ижозат бергайсиз.

 Наврўз баҳорнинг бошланиши, яшиллик ва табиатнинг уйғонишидан дарак берувчи байрам сифатида бутун Ўзбекистон бўйлаб қизғин тантана қилинади. Бу йил биз Америка Қўшма Штатлари ва Ўзбекистон ўртасидаги дипломатик алоқаларнинг йигирма йиллигини нишонламоқдамиз. Ушбу тантанали йилда баҳорнинг мана шундай анъанавий тарзда байрам қилиниши мамлакатларимиз ўртасидаги савдо-сотиқ ҳамда хавфсизликдан тортиб таълим ва маданият каби барча соҳалардаги  ҳамкорликнинг янада гуллаб-яшнашига илҳомлантирсин.

 

Мен Ўзбекистон халқига давомий тинчлик, соғлик ва фаровонлик тилайман.

 

Наврўз байрамингиз муборак бўлсин!

Йилбоши байрамининг келиб чиқиши ва нишонланиши ҳақида

Наврўзни байрам қилиш Ўрта Шарқ ва Ўрта Осиё мамлакатларининг қадимий анъанасидир. Бу байрам инсоннинг жуда қадимдан шакллана бошлаган маълум удум, урф-одатлари, кундалик турмуш эҳтиёжлари, атроф-муҳит, табиат омиллари билан муносабатлари заминида вужудга келган. Асрлар ўтиши билан бу урф-одатлар мамлакатлар, халқлар ўртасидаги иқтисодий ва маданий алоқалар ривожланиши замирида кенг ёйила борган, мазмунан бойиган ҳамда маълум ўлкалар доирасида тарқалиб, мустаҳкам анъанага айланган. 

Ёзма манбаларда Наврўзнинг қадимийлигига ишора этувчи талай ривоятлар мавжуд. Айрим маълумотларга кўра, Наврўз аҳамонийлар давридан (милоддан аввалги 558-330 йиллар) бошлаб одат тусига кирган. Наврўз ҳақидаги энг тўлиқ манбалар буюк олим Абу Райҳон Берунийнинг "Қадимги халқлардан қолган ёдгорликлар", "Қонуни Масъудий" ва «Ат-тафҳим» асарларида, Умар Хайёмнинг «Наврўзнома» рисоласида ёзиб қолдирилган.

( Давомини ўқиш )

Она замин узра баҳорий насим эса бошлади. Табиатда мўъжизавий уйғунлик кузатилмоқда: кечагина оппоқ қордан қадди-басти эгилган, қаҳратон совуқда дийдираган дов-дарахтлар бугун куртак ёзди.
Фасллар келинчаги — баҳорнинг ана шундай фусункор дамларида уйғонаётган табиатга боқиб, бугунги нурафшон кунларга, ҳаётнинг бебаҳо неъматларига соғ-саломат етишганимиз, жаннатмонанд юртимиз осойишталиги, осмонимиз мусаффолиги учун Яратганга шукроналар қиламиз ва ҳазрат Алишер Навоийнинг бетакрор сатрларини ёдлаймиз:
Ҳар кунинг қадр ўлубон,
Ҳар кунинг ўлсин Наврўз!
Ҳар бир кечанг Лайлатул қадр кечаси — хайрли қутлуғ тун бўлсин, ҳар бир кунинг янги кун бўлсин! Бу ҳар доим ҳам, ҳаммага ҳам насиб этавермайдиган саодатдир.
Табиат қонунига кўра, ернинг Шимолий ярим шарида баҳорги кеча билан кундуз тенг келган кундан ёзги Қуёш турғунлигигача, яъни кундузи энг узоқ, кечаси энг қисқа кунгача давом этади. Бу 20-21 мартдан 21-22 июнгача бўлган фурсатдир. Айтишларича, баҳорнинг ўша биринчи кунида ер остида ётган илонлар ҳам бир ағдарилиб олар эмиш. Бу чиндан табиатнинг, она ер бағридаги жами махлуқот ва мавжудотнинг уйғониш, жонланиш давридир. Шунга кўра, аждодларимиз қадимдан 21 мартни Наврўз деб байрам қилиб келишган.

( Давомини ўқиш )

Бир неча минг йиллик тарихга эга ушбу байрам аждодларимиз томонидан шарқона янги йил сифатида кенг нишонлаб келинган. Инсон ва табиат ўртасидаги муштараклик, деҳқончилик мавсумининг бошланиши Наврўз шодиёналарида ўз ифодасини топган. Шунинг учун ҳам асрлар оша бу байрам боқий қадрият, миллий маросим сифатида яшаб келмоқда. Зеро, Президентимизнинг «Юксак маънавият — енгилмас куч» асарида қайд этилганидек, Наврўз байрами биз учун ҳаёт абадийлиги, табиатнинг устувор қудрати ва чексиз саховатининг, кўп минг йиллик миллий қиёфамиз, олижаноб урф-одатларимизнинг бетакрор ифодасидир.

( Давомини ўқиш )

Наврўз шундай байрамки, унда бугун билан ўтмиш боғланади гўё. Наврўз онларида ота-боболаримиздан мерос бой маданиятимиз, бетакрор санъатимиз намуналари бир бутун бўлиб гавдаланади кўз ўнгимизда. Тарихи неча минг йилларга бориб тақаладиган Сурхон воҳасида боқий байрамимиз Наврўзи тантаналари ўзига хос шодиёналар асносида қарши олинди.

Шарқ тақвимига кўра, йил боши, янги кун ҳисобланадиган Наврўзда эзгу туйғуларнинг жўш уриши, ўзаро меҳр-оқибат, ҳамжиҳатлик каби фазилатларнинг янада ривожланганлигини кўришимиз мумкин. Неча асрлардан буён миллий урф-одат, анъана ҳамда қадриятларимизни ўзида мужассам этган Наврўзнинг умрбоқийлигини фақатгина бу билан изоҳлаб бўлмайди.


( Давомини ўқиш )

Navro’z — mehr-muruvat, insonparvarlik, insonlarni ruhan birlashtiruvchi bayramdir. Barcha zamonlarda Navro’z orqali xalqning ma’naviy dunyosi namoyish etilgan, turmush tarzi, orzu-o’ylari, go’zallikka, nafosatga bo’lgan munosabatlari ifodalangan. Ushbu xosiyatli bayramni nishonlashning o’ziga xos tomonlari mavjud bo’lib, ular davrlar o’tishi bilan mazmunan boyib, takomillashib kelmoqda.

Navro’z bayrami munosabati bilan mamlakatlararo urush-janjallar to’xtatilgan, urushganlar yarashgan, gina-gudratlar unutilgan, ota-ona, qarindosh-urug’lar, keksalar, kasalmandlar sovg’a-salom bilan yo’qlangan, yangi kiyimlar kiyilgan, turli-tuman Navro’z taomlari tayyorlangan, uy, hovli, ko’chalar supurib-sidirilgan, katta-katta maydonlarda sayilar, o’yin-kulgi, askiyabozlik, qo’chqor, xo’roz urushtirish, kurash, ko’pkari o’tkazilgan, teatr tomoshalari tashkil etilgan.

( Давомини ўқиш )

Ўлкамизни яшиллик нури тутмоқда. Қалбларда баҳор орзулари. Ёш гўдакнинг жилмайишидай куртакларниш урмоқда. Уларда ҳам ҳаёт қўшиғи бошланмоқда. Шу қўшиқни қутлай, эй, олам!
Ирмоқларда зилол сувлар куйламоқда. Бу куйларнинг оҳангги уйғонишлнинг даракчиларидай ёқимли ва ҳаётбахш. Шу куйларни қутлай, эй, олам!
Тиниқ осмонда гала-гала бўлиб турналар арғамчи солиб ўтишмоқда. Турналар қўшиғида кўклам нафаси, армонларнинг қордай эриши, орзуларнинг янгидан туғилиши бордир. Турналарнинг қадамига ҳасанотлар ўқий, эй, олам!


( Давомини ўқиш )

Ko'pkari:
Ko'pkari uloq — o'zbek, qozoq, qirg'iz, turkman, tojik xalqlarining barchasi uchun birday qadrdon. Ko'pkari — bu chavondozlar bahsi. Ota-bobo-larimiz go'dakligidan bolalik fasliga kirgan farzandlarining qo'lini halollash, bo'y etgan qizlarini uzatish, er etgan o'g'illarini uylantirish to'yla-rida xalqqa osh berib, so'ngida ko'pkari bahsi tomoshalarini ko'rsatishgan. Ko'pkari chopish — bu chavondozlik ot ustida ommaviy musobaqa shartlarini bajarib, g'olib chiqish uchun olib boradigan kurashi, janggidir. Ko'pkarining boshqa nomi bilan — uloq ham deyiladi. Ko'pkari baxsida so'yilgan uloq (echki bolasi) tanasi to'y musobaqahakamlari tomonidan o'rtaga tashlanib, ushbu kurash shartlari ana shu uloq bilan bog'liq holda bajariladi. Ko'pkari asosan yakka bahs. Musobaqa shartio'rtaga tashlangan uloq tanasini taqimga (chavondoz soni bilan arg'umoq sag'rasi orasida) qisib maydonni gir aylantirgancha, belgilangan manzilga — uloq kayvoni hakamlari yoniga birinchi bo'lib keltirib tashlash. Biroq ko'pkarida chavondozlar o'rtaga qo'yilgan sovrin-qimmatbaho buyum (soat, gilam, qo'y, mol, to'n, muayyan miqdordagi pul) larni bo'lib olsh uchun jamoa bo'lib harakat qilishlari ham mumkin. Ortaga tashlangan uloqni olishga abjir, baquvvat, uchqur otli chavandoz yigitni uning do'stlari-boshq chavandozlar qurshab, raqiblardab ihota, himoya qilib boradilar. Ana shu alfozda to hakamlar oldigacha uning atrofini qurshab, otda eladilar.

( Давомини ўқиш )

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kurash:

Juda qadimiy o’yinodatlarimizdan biri kurashdir. Bu o’yin-odat haqida sizlar uchun quyidagi ma’lumotlarni berishga harakatqilaman: Kurash o’yinimiz, hayriyatki, yo’qolib, izsiz ketgan udumlarimiz qatoriga kirmay qolgan. Buning sababi, obrazli qilib aytganda, har birzamon ayniqsa, bizning zamonamizda kundalik turmush, hayot kechirishning o’zi kurashdan iborat bo’libqolganligi tufayli shunday bo’lgandir… Kurash – qadimiy va erkin kurash turlariga bo’linadi. Bu odatning tarixi xalqimiz tarixi qadar uzundir. Kurash bizning xalqimiz paydo bo’lib, taraqqiyot yo’liga kirganidan buyon tarkib topib, rivojlanib, takomillashib bordi. Milliy kurashni biz hozirgi kunda sport turi sifatida qayd etamiz. Aslida esa bu odat xalq hayotining juda muhim tarmog’I bo’lib, uning taqdiri-a’molini belgilagan. Qadimda yalpi qirg’in, o’lim qurollari bo’lmagan paytlarda, pahlovonlar u yoki bu xalq, qo’shin, katta lashkar g’alabasini, bu bilan esa shu podsholikning taqdirini hal qilganlar.

( Давомини ўқиш )

Navro'z Sharq xalqlari orasida bir necha ming yillardan buyon yashab kelmoqda. Ko'p asrlar davomida makedoniyalik Aleksandr, arablar, mo'g'ullar kabi bir qancha bosqinchi qo'shinlar Sharq xalqlarining umumiy bayrami Navro'zni yo'q qilib yuborishga harakat qiladilar. Ammo Navro'z barhayotligicha qolaverdi, qayta tirilaverdi. Navro'z biron bir sanani nishonlash uchungina bayram qilinadigan hodisa hisoblanmaydi.

( Давомини ўқиш )