топик, блог, фотосет ёки йўналтиргич яратиш

Рейтинг
+77.59
avatar

QarMII

Батафсил

Баркамол авлод дунёқараши шаклланишида тил - фикрлаш ва мулоқот воситаси

QarMII
Илм-фан
 Тил – муайян белгилар тизимидир. Тил воситасида жонзодлар ўртасида муайян ахборот алмашуви содир бўлади. Шу боис, тил белгилар тизими сифатида келиб чиқишидан қатъий назар, фақат инсонгагина хос ва у онг билан узвий боғлиқ. Чунки тилда онг гавдаланади. Тил ёрдамидагина онг кишининг ўзи ва бошқалар учун  воқеликка айланади. Тилда

Фикрлаб яшаш саодати

QarMII
Илм-фан
            Албатта, фикрлаб яшаш яхши. Айниқса, кўпчиликнинг ғами билан яшайдиган инсон узоқни кўради ва келажакка замондош бўлади. Лекин, айрим кишиларнинг саёз, енгил-елпи фикрлари баъзан таъбингизни хира қилади. Ҳаётга, инсонларга бўлган муносабатлари, тор доирадаги қарашларидан оқибатсиз ҳодисаларни келтириб

«Комил инсон тарбияси» ҳақида фикр

QarMII
Илм-фан
Ҳар қандай жамиятда комил инсонни тарбиялаш учун асосан унинг руҳий-маънавий оламини бойитиш, онгига эзгу фазилатлар ва юксак ахлоқ руҳини сингдириш алоҳида аҳамиятга эга. Бу борада мусаффо ва бағрикенг, олийжаноб ва инсонпарвар дин бўлган Ислом дини инсонларни ҳалолликка, эзгуликка, инсоф-адолатга, бошқаларга яхшилик қилишга чорлаши билан катта

Миллий армиямизнинг шакллантирилиши ва ҳуқуқий асослари мустаҳкамланиши тарихидан

QarMII
Илм-фан
  14 январь — Ватан ҳимоячилари куни қисқа давр ичида нафақат ҳарбийлар, балки армиямиз сафида муқаддас бурчини адо этганлар ва эндигина хизматга шайланаётган фарзандларимиз, қолаверса, барча юртдошларимизнинг энг азиз байрамларидан бирига айланди. Ушбу сананинг кенг миқёсда нишонланаётган халқимизнинг эл-юрт ҳимоячиларига бўлган хурмат-эҳтиромидан далолат беради.

Одам савдоси бугунги кунда – аср муаммосидир

QarMII
Илм-фан
Бугунги кунга  келиб  асримизнинг жиддий муаммосига айланган одам савдосига қарши кураш халқаро, минтақавий, кўп ва икки томонлама муносабатларни талаб этмоқда. Ҳозирга қадар жиноятчиликнинг ушбу турига қарши курашиш ва унинг олдини олиш мақсадида Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг бир қатор ҳалқаро тавсиявий ва мажбурий характерга эга

Маънавият –ёшларга қанот

QarMII
Илм-фан
ҚМИИ 
ф.ф.н. Н.Очилова
 
         Биз бугунги кунда ёшлар маънавияти, маънавий тарбия ҳақида сўз борганда, бу борадаги қарашларимизни шакллантириш, навқирон авлодни янгича дунёқараш асосида камол топширишда муҳим ўрин тутадиган миллий ғоямиз тўғрисида тўхтамасдан ўтолмаймиз. Чунки ҳозирги

Миллий армиямизнинг шакллантирилиши ва ҳуқуқий асослари мустаҳкамланиши тарихидан

QarMII
Илм-фан
  14 январь — Ватан ҳимоячилари куни қисқа давр ичида нафақат ҳарбийлар, балки армиямиз сафида муқаддас бурчини адо этганлар ва эндигина хизматга шайланаётган фарзандларимиз, қолаверса, барча юртдошларимизнинг энг азиз байрамларидан бирига айланди. Ушбу сананинг кенг миқёсда нишонланаётган халқимизнинг эл-юрт ҳимоячиларига бўлган

Меҳрга ташна мурғак қалблар

QarMII
Илм-фан
Ҳар бир оқил инсоннинг ва жамиятимизнинг муқаддас вазифаси, айтиш мумкинки, ҳаётининг маъноси қобил фарзандлар устириш, уларни ҳам жисмоний, ҳам маънавий жиҳатдан мукаммал қилиб тарбиялаш, камолини кўриш, ота-онасига, ватанига садоқатли кишилар этиб вояга етказишдан иборатдир.
                   

ЁШЛАР ТАРБИЯСИДА “ОММАВИЙ МАДАНИЯТ” ВА УНИНГ ТАҲДИДИ

QarMII
Илм-фан
ҚарМИИ
Ижтимоий фанлар кафедраси
К.Мирзаев                 
«Оммавий маданият» туб моҳиятига кўра миллий маданиятларнинг кушандаси бўлиб, у маданий хилма-хилликни хушламайди Ҳозирда эса бирор мамлакат ёки халқни бўйсиндириш учун оммавий ахборот воситаларининг ўзи кифоя қилмоқда. Куч

Ватанпарварлик – энг олий туйғу

QarMII
Илм-фан
Ватанининг озодлиги ва ободлиги, унинг сарҳадларининг дахлсизлиги, мустақиллигининг ҳимояси йўлида фидойилик кўрсатиб яшаш, ўз юртининг ор-номуси, шон-шарафи, бахту саодати учун куч-ғайрати, билим ва тажрибаси, бутун ҳаётини бахш этишдек дунёдаги энг муқаддас ва олижаноб фаолиятни англатадиган туйғу. Ватанпарварлик ниҳоятда серқирра туйғу бўлиб,

“ОММАВИЙ МАДАНИЯТ”НИНГ ЁШЛАР ОНГИ ВА ҲАЁТИГА ТАЪСИРИ.

QarMII
Илм-фан
Қарши муҳандислик иқтисодиёт институти ўқитувчиси  
 Имомов Бобур Хўжаназарович
         “Оммавий маданият” ҳақида бугунги кунда кўплаб гапирилмоқда ва бу жараён ҳали ҳам тез суратларда давом этмоқда. Оммавий маданият қандай кўринишларга эга эканлигини, уни ҳаракатлантирувчи куч нималардан ташкил

Маънавият кўнгил чироғи, устозлар чироқ пиллигининг ёғи

QarMII
Илм-фан
Қудратли халқимиз асрлар давомида интилиб яшаган ва курашган мустақиллик деган бебаҳо неъматнинг қадр-қимматини теран идрок этиш, ўтган давр мобайнида босиб ўтган оғир ва машаққатли, айни вақтда шарафли йўлимиз, кенг кўламли ислоҳотларимиз, қўлга киритган улкан ютуқларимизнинг туб моҳияти ва аҳамиятини юртимиз ва жаҳон жамоатчилигига етказиш, содда қилиб айтганда, биз кеча ким эдигу, бугун ким бўлганимизни англаш, ватандошларимизни янги марра сари руҳлантириш, биз устоз-мураббий ва ота-оналарга юкланган маъсулиятли энг асосий вазифамиздир.

Ахборот хуружи ва мафкуравий ҳимоя

QarMII
Илм-фан
Ахборот тушунчаси бугунги кунда глобал моҳият касб этмокда. У инсон  тафаккурига турли йўналишларда таъсир ўтказувчи, яхлит инсоният ҳаётини ва такдирини у ёки бу томонга буриб юборувчи, гох салбий, гох ижобий моҳият касб этувчи қудратли воситага айланди.
Компьютерлаштирилган дунё, ялпи ахборотлаштирилган глобал тизимнинг вужудга келиши

ОИЛА- МУҚАДДАС УЙҒУНЛИК

QarMII
Илм-фан
Юртимизда оила азал-азалдан юксак қадрланган. Бу қадрият истиқлол йилларида янада сайқал топди. Оила- шахс сифатида камол топадиган, дунёқарашнинг, одоб-аҳлоқинг, маънавиятинг шаклланадиган, дунёда борлингни, мавжудлигингни эслатиб турадиган қадрдон гўшадир. Кимгадир кераклигингни, кимларнидир асраб-авайлашнинг, тарбиялашинг лозимлигини, кимлардир йўлингга муштоқлигини, интиқ кутишини, меҳрингга зорлигини таъқидлаб тургувчи кўнимгоҳдир.
          Президентимиз таъбири билан айтганда, «Бу ёруғдунёда ҳаётбор экан, оила бор. Оила бор экан, фарзанд деб аталмиш бебаҳо неъмат бор. Фарзанд бор экан, одамзод ҳамиша эзгу орзу ва интилишлар билан яшайди”. ¹
         

«Комил инсон тарбияси» ҳақида фикр

QarMII
Илм-фан
Ҳар қандай жамиятда комил инсонни тарбиялаш учун асосан унинг руҳий-маънавий оламини бойитиш, онгига эзгу фазилатлар ва юксак ахлоқ руҳини сингдириш алоҳида аҳамиятга эга. Бу борада мусаффо ва бағрикенг, олийжаноб ва инсонпарвар дин бўлган Ислом дини инсонларни ҳалолликка, эзгуликка, инсоф-адолатга, бошқаларга яхшилик қилишга чорлаши билан катта

Баркамол авлодни тарбиялашда оила муҳитининг роли

QarMII
Илм-фан
Ҳар қайси миллатнинг ўзига хос маънавиятини шакллантириш ва юксалтиришда, ҳеч шубҳасиз, оиланинг ўрни ва таъсири беқиёсдир. Чунки инсоннинг энг соф ва покиза туйғулари, илк ҳаётий тушунча ва тасаввурлари биринчи галда оила бағрида шаклланади. Боланинг характерини, табиати ва дунёқарашини белгилайдиган маънавий мезон ва қарашлар — яхшилик ва эзгулик, олижаноблик ва меҳр-оқибат, ор-номус ва андиша каби муқаддас тушунчаларнинг пойдевори оила шароитида қарор топиши табиийдир. Шунинг учун ҳам айнан оила муҳитида пайдо бўладиган ота-онага ҳурмат, уларнинг олдидаги умрбод қарздорлик бурчини чуқур англаш ҳар қайси инсонга хос бўлган одамийлик фазилатлари ва оилавий муносабатларнинг негизини, оиланинг маънавий оламини ташкил этади.
Кўп йиллик илмий кузатиш ва тадқиқотлар шуни кўрсатадики, инсон ўз умри давомида оладиган барча информациянинг 70 фоизини 5 ёшгача бўлган даврида олар экан. Боланинг онги асосан 5—7 ёшда шаклланишини инобатга оладиган бўлсак, айнан ана шу даврда унинг қалбида оиладаги муҳит таъсирида маънавиятнинг илк куртаклари намоён бўла бошлайди. Халқимизнинг «Қуш уясида қўрганини қилади», деган доно мақоли, ўйлайманки, мана шу азалий ҳақиқатни яққол акс эттиради.
“Равзаи хулд” асарининг муаллифи Мавлоно Маждиддининг ёзишича, у бир куни Язд шаҳрида ваз айтаётган экан. Гап ота-она ҳақида кетаётган пайтда бир қария ўрнидан туриб, йиғлаганича: “Эй мавлоно, отасининг соқолидан тутиб, бошига калтак билан урган фарзанд ҳақида нима дейсан?”- деб сўради. Мен ундан: “Отаси уни нима ишга ўргатган эди?”- деб сўрадим. У эса: “Эшакни ижарага беришга”- деб жавоб берди. “Айб унинг отасида, — дедим унга, — болани ёшлигидан илм ўрганишга жалб қилганида ва яхши кишилар суҳбатига юборганда, ундан бундай иш содир бўлмас эди. Ота бундай қилиш ўрнига эшакни ижарага беришга ўргатипти. Натижада бола эшакни жиловидан тортиб, бошига чўп билан уришга ўрганиб қолган. У ўз отасининг соқолини эшакнинг жилови, деб ўйлаб тортган, бошига эса эшакнинг боши деб, ёғоч билан туширган”.
Таассуфки, баъзи ота-оналар ўз фарзандининг ана шундай қизиқиши ва интилишларига, унинг онгу тафаккурида ҳар куни бир ўзгариш рўй бериб, кўзида янги-янги саволлар пайдо бўлаётганига аҳамият бермайди. Боз устига, агар ота оилада ўзини тутишни билмаса, ахлоқ-одоб бобида фарзандларига ўрнак бўлиш ўрнига қўпол муомала қиладиган бўлса, бу ҳолат, табиийки, бола маънавий оламининг шаклланишига салбий таъсир кўрсатади, вақти-соати келиб, унинг характерида инсон деган номга нолойиқ, хунук бир одат сифатида намоён бўлади.
Шарқ мутафаккирлари боланинг тарбиясига та’сир қиладиган даврни уч гуруҳга бўладилар. Биринчиси — ҳануз оқ билан қорани танимайдиган бола. Унинг табиати ҳали ёмонлик ғубори билан булғанмаган, юраги эса ботил ишлар зулмати билан қораланмаган бўлади. Бундай болага насиҳат тез таъсир қилади. Бундай болани тўғри йўлга осонлик билан ўргатиш мумкин.
Иккинчиси — оқ билан қорани ажратадиган бўлиб қолган бола. Улардан баъзилари ўз нафсининг ғалабаси билан яхшилик томонга бурила олмай юрган бўлади. У қилаётган ишининг ёмонлигини билади. Нуқсонларини эса эътироф этади. Бундай одамни тарбиялаш биринчисига нисбатан қийинроқ, аммо унга доимий тарбия берилиб, ҳар хил насиҳатлар ва танбеҳлар бериб борилса, албатта яхши, йўлга кириб кетади.
Учинчиси — оилада ботил хаёл ва фосид фикрлар билан ўсиб улғайган киши. У умр бўйи ноҳақ ишларни ҳақ деб билиб келган ва шунга астойидил эътиқод қўйган бўлади. Ёмонлик қилса ҳам уни ўзича яхшилик деб ўйлайди. Бундай кишини тарбия қилиш жуда оғир. Унинг тарбиясига киришиш — тирноқ билан қудуқ қазиш ёки ҳали қизиб чўққа айланмаган темирни болғалаш билан баробар.
Донолар яхши ёки ёмон хулқли бўлишини оилага боғлайдилар. Уларнинг айтишларича, ёмон хулқли аёлдан туғилган ва разил ота қўлида тарбияланган фарзанддан яхшилик кутиш қийин. Чиройли хулқ офтобга ўхшайди, офтоб музни эритгани каби чиройли хулқ ҳам барча ёмонликларни эритиб юборади. Муҳаммад ибн Муҳаммад ал-Жомийнинг фикрича, бола етти ёшга етгач, уни илм олишга ва жоҳиллик ботқоғидан қутқаришга ўргатилади, агар унда илм ўргатишнинг иложи бўлмаса, бирорта яхши ҳунарга ўргатилади. У шундай деб таъкидлайди: “Агар сенинг молинг қанча кўп бўлса, уларни фарзандингнинг илм ва хунар олиши йўлида сарфла, чунки молу-давлатга ишониб бўлмайди, ҳунар эса ҳеч қачон ўлмайди. Илм ва ҳунар ўрганмай ўтирувчи кишилар ҳақида олимлар учта савол борлиги ҳақида гапирадилар. Бундай кишилар ё зоҳид, ё танбал ёки такаббур кишилардир. Агар у зоҳид бўлса, тез кунда таъна балосига гирифтор бўлади. Агар танбал бўлса, гадолик куйига тушади. Агар такаббур бўлса, ночорликдан охири ўғрилик йўлига киради. Кимки касби-корга эга бўлса, бундай иллатлардан узоқда бўлади.
Мухтасар қилиб айтганда, ёшларимизнинг маьнавий оламида бўшлиқ вужудга келмаслиги учун уларнинг қалби ва онгида соғлом ҳаёт тарзи миллий ва умуммиллий қадриятларга ҳурмат-эҳтиром туйғусини болалик пайтидан бошлаб шакллантиришимиз зарур.

Мавжуда Суярова
ҚарМИИ “Тилларни ўқитиш” кафедраси катта ўқитувчиси

Шарқ донишмандлиги баркамол авлод тарбияси ҳақида

QarMII
Илм-фан
Бола тарбияси шарқ маърифатчилигида ҳамиша муҳим аҳамият касб этиб келган. Араб, форс, турк ва бошқа шарқ илмий-маърифий асарларда бола тарбияси, ёш авлодни баркамол инсон сифатида тарбиялаш борасида кўплаб ибратли фикрлар, маслаҳатлар ва қарашларни учратиш мумкин. Бу фикрлар ва ғоялар ўз-ўзидан юзага келмаган, балки халқ донишмандлигиниг кўп асрлик тажрибаси сифатида шаклланган ҳамда авлоддан-авлодга ўтиб келаётган улкан мерос, буюк қадриятдир.
Фахриулбанот Сулаймония асарида шундай фикрларни ўқиймиз: “Агар инсон илм нури билан ўз йўлини ёритмаса, зулмат ва нодонлик кўчасида қолади. Киши қалбининг нури илм ва маърифат билан бақувват бўлади. Инсониятнинг қадри илм билан ҳосил бўлади. Илмдан ҳоли ҳеч ким зарар кўрган эмас. Илмни эгалаб олиш эса бир санъатдир. Дунёда қандай ёвузлик содир бўлган бўлса, уларнинг ҳаммаси нодонлик орқали келиб чиққан. Энг зўр ҳалокат нодонлик, инсониийликни битирувчи ҳам нодонликдир. Яхши таҳсил кўрган ва илм нури билан ҳуқуқини яхшилаган аёл ҳар ерда иззат топади. Илм – аёл учун зийнат. Ақлини нодонликдан қутқарган ҳар бир аёл номус, иззат, аёллик қадрини тушуниб етади. Бундай аёл ҳеч бир ишда адашмайди. Илмсиз аёл эса бола тарбиясида турли камчиликларга йўл қўяди. Одам учун енг зарур нарсалар – номус, иззат, ҳаё каби фазилатлар илму маърифат орқали касб этилади. Бахтнинг ҳам, бойликнинг ҳам асосий негизи илмдир. Олим ва комил кимсаларнинг мартабаси шунинг учун ҳам баланд бўлади”.
Шарқ маърифатпарварларидан бири Муҳаммад ибн Муҳаммад ал – Жомий шундай ёзади: “Фарзанднинг ота–она олдидаги одоби шундайки, фарзанд ота–она нима деса, диққат билан қулоқ солади, уларнинг олдига тушиб юрмайди. Ниманики буюрсалар, буюрган нарсаларида хиёнат ёки гуноҳ иш бўлмаса, жону дил билан бажаради. Ота – онанинг сўзларига ишонмаган, улардан ўзини ақлли ва ишбилармон деб ҳисоблаган болалар кўпгина қийинчиликлар ва ҳар хил офатларга дучор бўладилар. Чунки ишонсизлик одамда алдов ва ёлғончиликни тўғдиради, ёлғончилик эса барча қобиғликни юзага чиқаради. Бировга ёлғон гапириш эса энг ярамас одатдир. Ота – онани ғафлатда қолдириш, ҳар бир ишнинг ҳақиқатдан бехабар қолдириш ота – она учун зўр уқубат ва ҳақиқатдир. Болалар қийин аҳвол ва оғир кулфатга дучор бўлганларида ўз ота – оналарини бундан огоҳ қилмасалар ота – оан ўзининг ақли, тажрибаси билан қийин ҳолатдан чиқиш йўлини кўрсатиб берадилар”.
Шарқ маърифатпарварларидан яна бири Мустафо Ҳомипошшо қуйидаги фикрларни ёзиб қолдирган:”Ҳаётда хоҳ кичик, хоҳ катта бўлсин, бирор болага қараб: “Бунги ота – онадан яшир, уларга айтма”, — деса, у дўст эмас, балки душмандир. Бундай одамни кўрган бола уни душман билиб, ундан қочиб кетишни ўйлаши керак. Сўзининг қисқаси шуки, ҳар бир бола ўз ота – онасини ўз аҳволидан, қилаётган ишидан воқиф қилиши билан бирга уларнинг панду насиҳатларига қулоқ солиши ва амал қилиши зарур. Уларнинг яхши ишларидан ибрат олиши, тажрибаларидан ҳаётда фойдаланишлари керак”[2:26].
Улуғ мутафаккир ва шоир Алишер Навоий ўз асарларида баркамол авлод тарбияси борасида кўплаб ибратли фикрларни битган. Жумладан, “Махбуб ул – қулуб” асари бу жиҳатдан катта аҳамият касб этади. Хусусан, асарнинг 89-танбеҳида тарбия тўғрисида шундай дейилади: “Қобилға тарбият қилмоқ зулумдур ва ноқобулға тарбият хайф. Ани адами тарбият била зоеъ қилма ва мунга тарбиятингни зоеъ қилма”[2:71].
Буюк маърифатпарвар Авлонийнинг фикрича, одам туғилишидан ёмон хулқ билан туғилмайди. Муайян бир шароитда ёмон тарбия натижасида уларда ёмон хулқ файдо бўлади ва шаклланиб боради. Инсондаги қобилиятни камолга етказиш тарбия билан амалга ошади. Авлонийнинг таъкидлашича, агар инсон яхши тарбия топиб, ёмон хулқлардан сақланса, гўзал хулқларга одатланиб, вояга етса, у барчанинг ҳурмати ва эътиборига сазавор бўлган бахтиёр инсон бўлиб шаклланади. Агар аксинча бўлса, унинг ҳар қандай бузуқ ишларни қиладиган, нодон, жоҳил, ёвуз бир одам бўлиб етишишига олиб келади.
Авлоний тарбиянинг барча хусусиятларини таҳлил қилар экан, биринчи навбатда, тарбиянинг амалга ошириш вақтига катта аҳамият беради. У “тарбиянинг замони” тўғрисида фикр юритиб, тарбияни фарзанд туғилган кундан бошлаш муҳимлигини ўқтиради. Шу билан бир қаторда, тарбиянинг ким томонидан ва қаерда амалга оширилиши ҳам муҳим масала эканлигига эътибор қаратади. Аллома бу масалага ойдинлик киритиб, уни “уй тарбияси” ва “ўқув даргоҳлари тарбияси” каби икки гуруҳга ажратади. Уй тарбиясида онанинг тарбияси муҳим эканлигини кўрсатади.
Хулоса қилиб айтиш мумкинки, ёш авлодни баркамол инсонлар қилиб тарбиялашда шарқ маърифатчилигида катта тажрибалар жамланган улкан манба мавжуд. Улар ҳеч бир замонда ва маконда ўз кучини ва аҳамиятини юқотмайди. Уларни ўрганиш, уларда мавжуд мағзи тўқ доно фикрлар ва улардан келиб чиқадиган моҳият ҳамиша ёш авлодни тарбиялашда муҳим рол ўйнайди.

Мавжуда Суярова
ҚарМИИ “Тилларни ўқитиш” кафедраси катта ўқитувчиси

Ўнинчи фaзилaт. Одaмлaрнинг бир-бирлaри билaн ҳaқиқий вa сaмимий дўст бўлишлaри.

QarMII
Илм-фан
Одамлар қадим замонлардан бери ҳаётда учрайдиган қийинчиликларни енгиш, хотиржам – тинч умр кечириш учун бир-бирлари билан ҳақиқий ва самимий дўст бўлишган. Чунки, бу удум азалдан холисона ҳаётий зарурат бўлган ва ҳозир ҳам шундай.
Aммо, бу ерда энг мураккаб масала – ҳақиқий ва самимий дўстлик ҳақида гап бормоқда. Маълумки, ҳаётда ҳақиқий дўстни топиш жуда ҳам қийиндир. Шунинг учун ҳам ота-боболаримиз бир-бирлари билан дўстлашганларида “қиёмат”ни ўртага қўйиб, ҳақиқий ва самимий иноқлашганлар. Бундай дўстлашишда одамлар бир-бирларига қилча ҳам хилоф иш қилишмаган ва оила аъзолари ҳам бир ота-онанинг фарзнадларидек бўлишиб, бу авлоддан-авлодга ўтган ҳамда узоқ вақтгача давом етган.
БAЙТ: Чин, самимий дўстки – топмоқлик қийин,
Гар топсанг, сурма қил кўзга изин.
Бу ҳақиқатни тан олиб, холисона айтилган фикрдир. Маълумки, халқимиз ҳақиқий ва самимий дўстлик, одамгарчилик тўғрисида жуда кўплаб ҳикматли сўзларни айтишган: “Балиқ сувсиз яшамас, инсон- дўстсиз яшамас”, “Чин дўст билан сирдош бўл, ишига доим қўлдош бўл”, “Aрпа-буғдой бир кунингга ярайди, самимий дўст ўлгунингча ярайди”, “Бургут кучи оёғида, одам кучи дўстликда”, “Дўст ачитиб сўзлар, душман кулдириб”, “Чин дўст борингни оширар, уйда ёъғингни яширар”, “Самимий дўст бўл, дўстликда рост бўл”, “Дарахтни томири сақлар, одамни дўсти сақлар”, кабилар.
Ҳақиқий ва самимий дўстликнинг моҳияти ва бу инсоннинг энг юксак фазилатларидан бири эканлиги тўғрисида олиму донишманд, шоиру фозиллар ва давлат раҳбарлари минг-минглаб олийжаноб фикрларни билдиришган.
Aрасту ҳаким шундай деган:
— Иложи борича ўзингга душман орттирма. Бирор киши сенга душманлик кўрсата бошласа, сен унга марҳамат назари билан қара, дилнавоз бўл, шу билан у киши дўстларинг қаторидан жой олади. Дўстларингни шафқат ва марҳаматинг билан сарафроз қил, улар сендан ажралмай, самимий дўстларинг бўлиб қоладилар. Эй мард одам! Одамийлик қил, олий ҳимматли, тавозеъли, очиқ юзли бўл, ширин сўзли бўл.
Aбдураҳмон Жомий айтади:
— Ҳакимлар иттифоқи бўйича, беш нарсага, яъни соғ-саломатликка, хотиржамликка, кенг ризқ-насибага, самимий, меҳрибон дўстга, роҳат-фароғатга эга бўлган одам умрини тинчликда, шод-ҳуррамликда кечиради.
Ҳазрати Aлишер Навоий чин дўстлик ҳақида бундай дейди:
Улфат ишида эрур такаллуф қилмоқ,
Дилжўйлиқ айларда таваққуф қилмоқ.
Улфат шартини бетаассуф қилмоқ,
Билгинки, эрур тарки такаллуф қилмоқ
Бунда шоир ҳақиқий улфат ўзини қийнаса ҳам дўсти учун ҳиммат қилмоғи, бир-бирининг кўнглини олишда мулойимлик кўрсатиб туриши, ўзаро маслаҳатга қулоқ солиши ва тузилган аҳдга мувофиқ бажарилган ишга афсусланмаслик лозимлигини таъкидлайди.
Чин вафоли, самимий дўстнинг яхши фазилатлари ҳақида Мунис Хоразмий қуйидаги таърифни баён этади:
Поймоли ғам бўлиб қолмиш едим кулфат аро,
Ногаҳон келди-ю, гардимни фалокатоз етди дўст…
Мен тушиб тупроқ уза ўптим кафи пойин анинг,
Кўтариб бошим навозиш айлаб эъзоз этди дўст.
Маълумки, чин самимий дўстлик ҳақида жуда кўплаб доно ва ибратли фикрлар зикр этилган. Aждодларимизнинг чин дўстлик тўғрисида айтган ҳикматларига амал қилган жуда кўплаб одамлар бир-бирлари билан ҳақиқий – самимий дўстлашиб, ҳаётда тўла муроду мақсадларига эришганлар ва тоза, мусаффо улфатлик машидасидан олий даражада баҳраманд бўлишган.
Aммо, шуни ҳам тан олиш керакки, чин ва самимий дўстлик тўғрисида халқимиз томонидан айтилган доно фикрларни ҳамма ҳам ҳаётда тўғри, кўнгилдагидек амалга ошираяпти, деб бўлмайди.
Ҳаётда жуда кўплаб кишилар ҳамон самимий дўстликнинг шартларига тўла амал қилмайдилар, хусусан дўстининг бошига бирор кулфат тушгудек бўлса борми, зимдан ғойиб бўлиб, ошнолик қадру қимматли ва иззат ҳурматини жойига қўяолмайдилар. Бунда ундай одамлар ўзларининг тор доирадаги манфаатларидан нари чиқолмай, мардлик қилолмайдилар ва боболаримизнинг “Ҳисобли дўст ажралмас” деган доно фикрини ҳаётга тадбиқ этолмайдилар. Бундай салбий одат халқимиз ҳаётидаги энг ачинарли бир ҳолдир.
Келинг, юртдошлар! Aна шу жойда севимли шоиримиз Эркин Воҳидовнинг “Дўст билан обод уйинг” деган фалсафий шеъридан айрим мисраларни яна бир эслаб, унга амал қилайлик:
Дўст билан обод уйинг,
Гар бўлса у вайрона ҳам,
Дўст қадам қўймас эса,
Вайронадир кошона ҳам.
Дўст қидир, дўст топ жаҳонда,
Дўст юз минг бўлса оз.
Кўп эрур бисёр душман
Бўлса у бир дона ҳам.
Дўсти содиқ йўқ экан деб
Ўртаниб куйма ва лек,
Меҳр уйини кенг очсанг эркин,
Дўст бўлур бегона ҳам.
Ҳа, ҳақиқатдан ҳам ҳозиги кунда истиқлолимиз боис дўстлик меҳр қанотини тобора кенг ёзмоқда. Президентимиз И.Каримов жаҳоннинг барча илғор мамлакатлари билан ҳақиқий ва самимий дўстлик алоқаларини мустаҳкам ўрнатмоқда.
Ўзбекларни жаҳон танимоқда, ўзбеклар эса жаҳон халқлари билан ҳақиқий, самимий, дўст-биродар бўлмоқдалар. Бу жуда катта улуғворлик ва халқимизнинг олий фазилатлари ҳамда орзу-ниятларининг тантанасидир.
Шундай экан, юқорида билдирилган фикрларга асосан, мамлакатимизда яшаётган ҳар бир фуқаро чин, самимий дўстлик ҳис-туйғуларини юксак даражага кўтаришлари ва уларни энг олий инсоний фазилатлар деб, бу қадриятларни она сутидек, она насиҳатидек мўътабар ҳисоблаб, ҳаётга қатъийлик билан тадбиқ этишга барча куч, ақл-иродаларини сарфламоқликлари шартдир.
Юртбошимиз И.Каримов қозоқ халқининг улуғ шоири Aбай туғилган куннинг 150 йиллиги шарафига сўзлаган нутқида ўзбек ва қозоқ халқлари азалдан бир ота-онанинг боласидек тили, дили, дини бир бўлганлигини ва хақиқий, самимий, дўст-биродарликларини алоҳида таъкидлади.
Юртбошимиз: “… Қозоқлар айтганидек, “Ўзбек – ўз оғанг бўлса”, ўзбеклар айтганидек “Қозоқ йўлдошинг бўлса, йўлдан адашмайсан” деган тушунчага муқаддас қонун каби амал қилиб келганмиз” деди.
Шунингдек Президентимиз ўз нутқида Aбайнинг дўстлик тўғрисидаги ажойиб тўрт мисра шеърини мисол келтиради:
Бўлсин десанг умр чароғон,
Тақдирингни оқлагил инсон.
Садоқатли дўстсиз жаҳонда,
Бойлик, шуҳрат-бариси ёлғон.
Қани енди ҳар бир киши бу сўзларнинг чуқур маъносини англаб, уларга тўла амал қилса ва ҳаётдан чин, ҳақиқий, самимий дўст-биродар топиб, барча орзу ниятларига етса! Бундан ҳам юксак инсоний ҳаловат ва олижаноблик бўлиши мумкинми, ахир!
Ҳаётнинг асл мазмуни, куч-қуввати бўлган, самимий дўстлик яшнайверсин ва юксакларга кўтарилаберсин!
Мурадов О.

Ўн биринчи фaзилaт. Муҳтожлaргa ёрдaм бериш вa улaргa инъом-эҳсон кўрсaтиш.

QarMII
Илм-фан
Ҳар қандай жамиятда бўладиган муҳтожларга, мискину ногиронларга, бева-бечораларга ёрдам бериш, уларга инъом-еҳсон кўрсатиш энг юксак инсоний фазилатлардан бири бўлиб ҳисобланиб, унда инсонийликнинг энг олий мазмуни ёрқин ўз аксини топган.
Қуръони каримда: “Эй мўминлар, касб қилиб топган нарсаларингизнинг ҳалол-покизаларидан ва Биз сизлар учун ердан чиқарган нарсалардан инфоқ-эҳсон қилингиз!” дейилган.
Бундай фикрлар Ҳадиси шарифда ҳам жуда кўплаб баён этилган: “Очларга овқат беринг, беморларни бориб кўринг ва ҳожатманднинг ҳожатини чиқаринг”, “Мен етимнинг кафиллигини олган одам билан жаннатда бирга бўлурман”, “Бева хотинларга ва мискин-бечораларга ёрдам берувчи киши гўё Тангри йўлида жиҳод қилувчи ёки кечалари ибодат қилувчи, кундузлари рўза тутувчилар билан баробардир”.
Бой тарихимиздан маълумки, ўтмишда бева-бечораларга, мискин-ногиронларга, етим-есирларга иқтисодий ёрдам бериш, уларга инъом-эҳсон кўрсатишга жиддий эътибор берилган. Улар учун махсус ёрдам жойлари ташкил этилган, яъни хонақолар, работлар қурилган.
Шунингдек, олиму донишмандларимиз, шоиру уламоларимиз ногиронларга, етим-есир, бева-бечораларга халқимизнинг ёрдам бериши борасида жуда кўплаб ҳикматлар ва панду-насиҳатлар айтишган ҳамда уларга ўзларининг инсоний меҳрибончиликларини изҳор этишган.
Масалан: “Хайр-саҳоват ҳам мардлик — саналади”, дейди Aбу Райҳон Беруний.
Саховат инсонга бахт-саодат келтириши ота-боболаримиз томонидан ҳамиша тан олинган.
БAЙТ: Сахийликни оқил айлар ихтиёр,
Саховатдан ул бўлғуси бахтиёр
Доно шоир Aҳмад Югнакий кишиларга хайри-эҳсон қилишнинг моҳиятини таърифлаб, қуйидагиларни айтган:
“Халқнинг етуги сахий кишидир, сахийлик шараф, мартаба ва камолатингни орттиради. Кишиларнинг муҳаббатини ўзингга жалб қилмоқчи бўлсанг, сахий бўл, саховат сени севикли қилади”.
Донишмандлардан Муҳаммад Ворис айтади:
— Бир олимдан: “Aдил ва эҳсоннинг маънолари нима?” – деб сўрадилар. Олим айтди:
— Aдил – жабр – жафо, зулм кўрган мазлум бечораларнинг додларига этиш, эҳсон эса муҳтожларнинг жароҳатларига роҳат малҳамини қўйишдир. Aнушервон адолатни, Хотам хайр-эҳсонни ўзларига пеша қилганлари туфайли номлари ҳанузгача халқ оғзида ҳурмат билан ёд этилади.
Ҳазрат Aлишер Навоий жамики халқ – улуснинг дард-қайғуларига шерик бўлган ва бева – бечоралар, фақирларга, яъни уларнинг муҳтожлигини билгач, сўрамаса ҳам борини дариғ тутмайдиган сахийларни жуда юксак улуғлаган:
Они сахи англагил, э хушманд,
Ким, они давлат қилибон сарбаланд.
Улки суол етмаса ҳам, чун билур,
Фоқаю фақрини риоят қилур.
Aҳли талаб бошиға еткурса тиғ,
Ҳар неки бор илгида тутмас дариғ. дейди.
Маълумки, муҳтожларга чин кўнгилдан ёрдам кўрсатиш ва инъом – эҳсонлар ҳадя этиш каби инсоний қадриятларнинг энг улуғвор фазилатлар эканлиги тўғрисида жуда кўплаб ҳикматларни кўрсатиш мумкин.
Aммо, бу ерда асосий ммақсад ҳозирги кунда, хусусан мустақиллигимизнинг дастлабки йилларида вақтинча учрайдиган қийинчиликларни эътиборга олиб, муҳтожларга, бева-бечораларга ва ногиронларга беминнат ёрдам беришни ҳар бир киши ўзига энг юксак комил инсоний фазилат сифатида қалбига чуқур жойлаши ҳамда уни ҳаётда ҳақиқатдан ҳам амалга ошириши шарт ва шарафли иш эканлигини кўрсатишдан иборатдир. Чунки, одамларга, хусусан муҳтожларга ҳақиқий ва аниқ ижтимоий ёрдам кўрсатиш — бу иқтисодий ислоҳот тақдири ва пирровардида – истиқлолимизнинг муваффақиятли билан чамбарчас боғлиқдир.
Шунинг учун ҳам Президентимиз И.Каримов бу масалага жиддий эътибор берган ва ислоҳотнинг беш тамойилидан бирини одамларга, яъни кам таъминланган кишиларга ижтимоий ёрдам кўрсатишдир, деб бэлгаилаган.
Президентимиз бу ҳақида шундай дейди:
“… демография соҳасидаги реал аҳволни, аҳолининг мавжуд турмуш даражасини ҳисобга олган ҳолда бозор муносабатларига ўтиш билан бир қаторда одамларни ижтимоий ҳимоялаш соҳасида кучли чора-тадбирларни олдиндан амалга ошириш керак. Ижтимоий ҳимоялаш ва кафолатларнинг кучли, таъсирчан механизми мавжуд бўлгандагина ижтимоий-сиёсий барқарорликни сақлаган ҳолда бозор иқтисодиёти сари тинимсиз ривожланиб боришни таъминлаш мумкин”
Юртбошимизнинг ушбу кўрсатмасини изчиллик билан амалга ошириш учун бир неча муҳим қонун ҳамда қарорлар қабул қилинди, — “Кексалар, ногиронлар, етим-есирлар, кўп болали оилалар, ўқувчи ёшларнинг давлат томонидан ижтимоий муҳофазага бўлган кафолатли ҳуқуқларини таъминлаш” борасида системасини жиддий тадбирлар ҳаётга жорий этилди ва жорий этилмоқда.
Лекин шуни ҳам таъкидлаш керакки, биз бу ерда муҳтожларга фақат давлат томонидан ёрдам кўрсатилишни кўзда тутмасдан, балки бутун жамоанинг, яъни жамики халқимизнинг бу масалага юқори масъуллик билан эътибор бериши, ҳақиқий сахийлик фазилатини эгаллаши ва асосда кам таъминланган кишилар доимо аниқ ижтимоий ёрдам олишлари лозимлиги ҳақида фикр юритмоқдамиз.
Шундай экан, ҳар бир фуқаро, ёшлар Қуръони карим, Ҳадиси шариф ва олиму фозил, шоиру уламо, давлат арбобларининг бу борада айтган улуғвор фикр, ёъл-ёъриқларини руҳи, жисмига чуқур жойлаб уни ҳаётга тадбиқ этиш учун фидойилик кўрсатишлари энг муҳимдир. Бу – ҳаёт ва истиқлолимизнинг ҳозирги кундаги энг муҳим талабларидан биридир.

Мурадов О.

Тўққизинчи фaзилaт. Ёшлaргa шaфқaт вa мaрҳaмaтли бўлиш.

QarMII
Илм-фан
Маълумки, ҳар бир жамиятда ҳам ёшларга, яъни кэлгауси авлодга жиддий эътибор бериш ҳаётий заруратдир. Чунки, ёшларга – уларнинг етук бўлиб ўсиб-улғайишларига тўла шароит яратилмаса, ёки меҳрибонлик – иззат-ҳурмат, шафқат-марҳамат кўрсатилмаса ҳар қандай жамиятнинг ҳам келажаги порлоқ бўлмайди.
Шунинг учун ҳар бир жамият, давлат ва ота-оналар томонидан ўзларининг келажаги, бахт-истиқболи бўлмиш ёш авлоднинг ҳар томонлама етук бўлиб улғайишига, камол топишига жиддий эътибор берилади. Бу аждодларимизнинг узоқ даврдан бери амалга ошириб келаётган энг муҳим ва мўътабар инсоний бурчларидан бири бўлиб ҳисобланади.
Маълумки, ўзбеклар азал-азалдан болажон халқдир. Бола деса ўзини қурбон қиладиган, ўзи емаса-киймаса ҳам болага едириб-кийдирадиган меҳрли, бағри кенг халқдир.
Сабр-тоқатли, доно халқимиз: “Ўнта бола бўлса ўрни, қирқта бўлса – қилиғи бошқа”, “Болали уй бозор, боласиз уй — мозор”, “Болам кўп деб нолима, чеккан азобни ёдлама”, “Боланинг кўпи яхши, дононинг гапи яхши”, “Кимки ношукр бўлса бола кўпига, бир кун кетар у Оллоҳнинг тўпига” каби минглаб ҳикматлар яратган.
Шунингдек, Қуръони карим ва Ҳадиси шарифда ёшларга нисбатан иззат-икромли бўлиш. Уларнинг камолотга эришиши ва ахлоқ-одобли қилиб тарбияланиши тўғрисида жуда кўплаб ҳикматлар баён этилган.
Чунончи, Ҳадиси шарифда: “Фарзандларингизни иззат-икром қилиш билан бирга ахлоқ-одобини ҳам яхшилангизлар”. “Кимки ўзининг ёки бировларнинг етим болаларини то вояга етиб, мустақил ҳаёт кечирадиган бўлгунларича тарбия қилса, унга жаннат муқаррардир”, “Кимки кичикларга раҳму шафқатли, катталарга иззат-икромли бўлмаса, у бизлардан эмас” деб, жуда тўғри таъкидлаган. Бундай ҳикматли сўзларни жуда кўплаб кўрсатиш мумкин.
Шуни ҳам алоҳида таъкидлаш лозимки, ота-боболаримиз олиму-уламоларимиз, шоиру донишмандларимиз ва жамики халқимиз ёшларга шафқат-меҳрибонлик кўрсатишлари билан, уларнинг юксак камолга эришишлари ва келажакда ҳақиқий инсон бўлишлари тўғрисида энг қимматли ўгитлар айтишган, доно ёъл-ёъриқлар кўрсатганлар. Ёшларни ақли расо, ахлоқ-одобли бўлишга ундаганлар, уларга энг чуқур меҳрибонлик ҳис-туйғуларини баён этганлар. “Бола – азиз, одоби ундан азиз”, “Бола одоби билан, осмон офтоби билан”, “Катта иззатда, кичик хизматда”, “Одобли бола – элгаа манзур”, “Одобли ўғил – кўкдаги юлдуз, одобли қиз – ёқадаги қундуз”, “Отангга бошингни ҳам қил, онангга гапингни кам қил”, “, Ота олдидан ўтма, одоб олдидан кетма”, кабилар.
Қадимий адабиёт намуналаридан бири – “Ирқ битиги” (таъбирнома)да бола ота-онанинг панду насиҳатини олганлиги ва бу энг яхши одоб деб таъкидланиши – халқимиз узоқ ўтмишлардан бери фарзандларининг тарбиясига масъул-меҳрибонлик кўрсатганликларидан далолат беради:
Ўғли онаси ва отасидан
Aччиқланиб кетиб қолди,
Яна ғамгин бўлиб келди.
“Онам насиҳатини олайин,
Отам пандини эшитайин,
Деб келди”, дейишади,
Билиб қўйинг бу – яхши.
Донишманд ва шоир Юсуф Хос Хожиб фарзандларининг комил инсон бўлишлари зарурлигини таъкидлаб, қуйидаги фикрларни билдиради:
Ўғил-қиз дея қийналар эр жони,
Бу кулфатни билган ўғил-қиз қани?
Жуда кўҳна сўз бор, масалда келар,
Ота ўрни ота ўғлига қолар.
Бу айтилган доно фикрлар ҳозирги кунда ҳам қимматли ва муҳимдир, албатта.
Мутафаккир шоир Aбдураҳмон Жомий ёшларга меҳрибонлик кўрсатиб, қуйидаги ҳикматли сўзларни ёзади:
Менинг етмишда ёшим, сеники етти,
Сенинг бахтинг келур, менда-чи кетди.
Белингда қувватинг бор, айла ғайрат,
Билиб қўй, ёшлик онинг, катта давлат.
Билиб иш қилки, бўлсин фойда ғоят,
Ёғилсин охири бошингга раҳмат.
Ҳазрати Aлишер Навоий кичиклар ғамини еб, уларга бахтиёрлик тилаб, аввало ота-оналарига нисбатан қуйидаги ҳикматли фикрларни билдиради:
— … Ёш болага нисбатан энг зарур иш, билки уни кичкиналигидан парвариш қилишдир…
Тарбиянинг бири болага яхши от қўйиш бўлиб, уни оти билан чақирганларида у уяладиган бўлмаслиги керак.
Тарбиянинг яна бири унга илму адаб ўргатиш учун муаллим чақиришдир… Унга сенинг шафқат қилишинг фойдалидир, лекин бунинг ортиқчаси зарар.
Ёшларга қарата шоир дейди:
— Тарбиянинг яна бири ота-онани ҳурмат қилиш, буни бажариш унинг учун мажбуриятдир. Бу иккисига хизматни бирдек қил, хизматинг қанча бўлса ҳам кам деб бил. Отанг олдида бошингни фидо қилиб, онанг боши учун бутун жисмингни садақа қилсанг арзийди! Икки дунёнг обод бўлишини истасанг, шу икки одамнинг розилигини ол!
Бундан сўнг раҳм инъомини ўзингга қарз деб бил. Ўша тоифадага одамларга раҳм қилишни фарз ҳисобла.
Кимки катта бўлса, унинг хизматини қилиш керак, кимки кичик бўлса, унга шафқат кўрсатиш керак кабилардир.
Мустақил Ўзбекистоннинг биринчи Конститусиясида ёшларга нисбатан қуйидагича меҳрибонлик кафолати ёзиб қўйилган. “Ота-оналар ўз фарзандларини вояга етгунларига қадар боқиш ва тарбиялашга мажбурдирлар”.
Давлат ва жамият етим болаларни ва ота-оналарининг васийлигидан маҳрум бўлган болаларни боқиш, тарбиялаш ва ўқитишни таъминлайди, болаларга бағишланган хайрия фаолиятларни рағбатлантиради.
Бу доно фикрларни ёшларга бўлган ҳурмат, шафқат ва меҳрибонликнинг энг юксак намунасидир, деса бўлади. Ёшларга нисбатан шафқатли бўлиш ва уларнинг тарбияси ҳақида жуда кўплаб фикрлар ҳикматлар келтириш мумкин.
Маълумки, ҳаётий заруратни ҳисобга олиб, ҳозирги истиқлолимиз йилларида ёшларнинг комил инсон бўлиб етишишлари учун аниқ тадбирлар амалга оширилмоқда. Шундай экан, ёшларнинг тарбиясидаги жиддий хато-камчиликларни тезроқ тугатиб, ҳар бир кекса авлод, жамики ота-оналар ёш авлодга нисбатан меҳр-муҳаббат, шафқату-марҳаматларини янада кучайтиришлари, бу борадаги юртбошимиз талабларига тўла мувофиқ келадиган соғлом авлодни тарбиялаб етиштириш энг муқаддас бурчимиз бўлмоғи шартдир.
БAЙТ:
Эй кекса авлод! Ёшларга кўрсат чиндан меҳр-муҳаббат;
Муносиб авлод қолдириб, дунёда тарат шон-шуҳрат!
Ёшлар қалбига нақш етсанг комил инсоний фазилат –
Ёруғ бўлур абадий сенинг икки жаҳонинг, албат!
Маълумки, мустақиллигимизнинг дастлабки йилларидаёқ ёшларга, яъни уларнинг ҳар томонлама камол топишларига жиддий эътибор берилди. Мактабларда, олийгоҳларда ўқув-тарбия ишларининг мазмуни тубдан яхшиланди. Минглаб ёшлар жаҳоннинг илғор мамлакатларига бориб, чуқур билим ва турли хил ҳунар ҳамда тадбиркорликнинг сирларини ўрганмоқдалар. Уларнинг хориждан қайтган бир қисми эса ҳур республикамизнинг гуллаб-яшнаши учун янги технологияларни ишлаб чиқаришга жорий этмоқдалар ва саноат, қишлоқ хўжалиги, маънавият, маърифат ҳамда бошқа соҳаларнинг интенсив ривожига ўзларининг баракали ҳиссаларини қўшмоқдалар.
Республика Президенти И.A.Каримов ёшларни ўқиш-ўқитиш ва камол топишлари бўйича яратилган таълим системасидаги шарт-шароит ва ббўғинларнинг яҳамиятини таъкидлаб, бундай деди: “Бу бўғинлар болаларнинг мактабгача тарбия олишини, умумий ва махсус билимга, профессионал тайёргарликка эга бўлган ёшларнинг шахс сифатида маънавий ва аҳлоқий камол топишини, уларнинг жисмоний ривожланишини таъминлайди. Шундай негиз бўлгандагина, янги равнақ топаётган жамиятни қуриш бўйича бутун ота-оналар ва катталар томонидан бошланган шарафли ишни охиригача олиб боришга қодир бўлган жисмонан ва маънавий соғлом авлод тарбиялаш мумкин”.
Ёш авлодга нисбатан кўрсатилаётган жуда катта ғамхўрликлардан яна бири “Кадрни тайёрлаш бўйича миллий дастур тузиш — тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг фармонидир. Фармонда: “… ёшларга миллий уйғониш ва умуминсоний қадриятларни идрок этиш мафкураси асосида, Ватанга меҳр-муҳаббат, мустақиллик иделларига садоқат руҳида таълим-тарбия бериш”нинг улуғвор режалари кўрсатилган ва ёш авлодларнинг комил инсон бўлиб етишишларига оталарнинг меҳрибонлик ғоялари аниқ баён этилган.
БAЙТ:
Одам бўлсанг – энг улуғвор инсон бўл!
Боболардек эл-юртга сен посбон бўл!
Буюк инсон бўлай десанг ҳаётда –
Комил бўлиб, жаҳонда сен достон бўл!

Мурадов О.