Темурийлар даври фани ва маданиятида хондамирнинг «Макоримул – аҳлоқ» асарининг ўрни

Эта статья повешена великому сўна Темуридов А.Н. которой жил в то время (в этой эпохе). В статье рассмотрўваятся приведен Хондамира «Макоримул-ахлок»        


 


 


         This article is devoted  to the great son of Temurid’s A.N. who lived in that work of  him   «Макоримул-ахлок» is discussed.        


 


 


         Темурийлар даври фани ва маданияти ҳақида маданий меросимизда жуда кўплаб тарихий асарлар мавжуд. Давлатшоҳ Самарқандийнинг «Тазкиратуш — шуаро», Бобурнинг «Бобурнома» каби машҳур тарихий асарлари қатори Хондамирнинг «Макоримул — ахлоқ» номли асарининг ҳам алоҳида ўз ўрни ва нуфузи бор.




( Давомини ўқиш )

Manzaralar

Manzaralar


Ilgarilari voqelik hayotning asosiy tarzidan azaliy rasm-rusmlardan muqaddas an’anlardan ajralmas edi. Voqelik hayotning har lahzasiga tayanch bo`lib xizmat qilardi.


Vaqt rezinadek cho`zilar, voqelik ketma-ketlikka bo`ysungan, kun ustidan tun kelart, qish o`rnini bahor, yoz o`rnini qish egallardi. Dunyoviy va diniy bayramlar bir-birining izidan borar, masofa esa to`siqlar tiklar edi. Ko`pincha odamlar qadrdon qishloqlaridan chiqmay qo`ygan edilar. Shaharchadagi yarmarkaga boorish esa xuddi olis safarga chiqish bilan barobar edi.


Keyin odamlar bemisl darajada ko`payib ketdi. Ehtiyojlar geometric progressiya tarzida oshib bordi. Bugungu kunda voqelik bulut kabi yengil va beqaror bo`lib qoldi, qudratkli texnikalar zamon va makonni yengdi ( Hamma narsa shunday tez o`zgarar qo`nimsizlik qonunga aylanar ekan, ikkilanish va sustkashlik qimmatga tushishi mumkin).


Uchinchi ming yillikning ilk dekadasi ham tarix muzeyidan joy olib ketdi. SSSR, ”sovuq urush”, “kommunizm gulbog`lari” kabi sharpalar ko`zlardan va xayollardan ham uzoqlashib xiralashib qoldi. Lekin bu kasofatlar o`rniga yangilari ham kelib qolmadimikin. Bir davr ayovsiz bostirib kelmoqda. Bu kelajakning imkoniy jilolari davri, bug oh sirpanib, goh yana bosh ko`taruvchi davr, bu nima qilishni bilmay boshi qotib qolgan, zavq-u shavqsiz kuchga to`lgan, tavakkal qo`rquvchi va tashnalikdan tars yorilib ketgudek bo`lgan davr…


Bozor iqtisodiyoti – globallashuv sari harakatni kuchaytirdi, yashash layoq   ati va moliyaviy ta’sirga ko`ra transmilliy korporatsiya(TMK)lar davlatlarning imkoniyatlarini ortda qoldirmoqda. Internetning tarqalish tezligi bizni kelajak tomon hech kimninng zerikishiga imkon bermaydigan bozorlari nazorat qilinmaydigan sarmoya investitsiyalari chegara bilmaydigan xayoliydek ko`rinadigan giperkapital dunyo sari tinimsiz da’bat etmoqda. Bu jarayon barcha xalqlarning manfaatlariga zid bo`lib robot-iste’molchilarni vujudga keltirmoqda, millatlarning suverinitetiga tahdid qilib mudhish kelajak yaqinlashib kelmoqda. Biroq eng zimziyo tunda ham jhuda bo`lmaganda bir jimjima qilib turgan yukduz topiladi. Bunday sharoitda hukumatlar o`z fuqarolarinining tinchligini g`amxo`rlik bilan qo`qiqlaydi, global dunyoning do`q-po`pisalariga ro`para kelgan davlat uchun eng zarur himoyalanish chorasi mintaqaviy mintagratsiyadir. Mintaqaviy ittifoqlar milliy manfaatlarni TMK tazyiqidan munosib himoya qiladi.


Globallashuv mohiyatan, yaxshi niyatlar natijasida paydo bo’lgan edi. Lekin bu yaxshi niyatligicha qolib ketayotganligi tufayli uning mavjudligi tashqi belgilariga ko`ra salbiy bo`yoqlarga belanmoqda. Aslida tanganing ikki tomoni bo`lgani kabi insonning ikki yuzi bo`lgani kabi bunda ham ijobiy xususiyatlarkam emas.


Madaniyatning globallashuvidan qutulish uchun madaniyatning lokallashtirilishiga erishmoq lozim. Universal belgilarning transmilliy oqimi ularni mahalliy shart-sharoitlarga bog`lashni talab etadi, shunda ular tushunarli bo`ladi, mazmunan global bo`lgan bo`lgan narsa shaklan mahalliylashadi, shunda kishilar unuing mohiytini anglaydilar va sivilizatsiyaning bir maromda rivojlanishi hech bir silkinishlarsiz kechaveradi.


 


 


Mansurova Sitora


Религиоведение 3 kurs talabasi


 

Kitob “moda”dan chiqdimi?

 Jamoat transportida ketayotsam, oldingi o'rindiqdagi ikki bolaning suhbati qulog’imga chalinib qoldi:


— Referat yozishim kerak. Tarix kitobingni berib tur!


— E-e, kitobni nima qilasan, “moda”dan chiqdi-yu, undan ko'ra  internetdan tayyorini ol...


Yaqinda darslarga tayyorgarlik ko'rish maqsadida do'stimnikiga bordim. U meni avtobus bekatida qarshi oldi. U kitob varaqlab vaqt ketkazgandan ko'ra ma'lumotlarni internetdan olishimiz mumkinligini aytib, bekat qarshisidagi “Internet Cafe” sari ravona bo'ldi. Ortidan ergashdim...




( Давомини ўқиш )

Bunchalar kirsan ey pokiza yurak?!

Туяқушдан “нега учмайсан”, деб сўрашса, “мен ҳайвонман”, деркан. “Унда нега ўзингни тутишинг ҳайвондекмас”, дейишса, “мен қушман”, деркан. Бир блоггер тенгдошимга “Қўлга қалам олибсизу, нега дадилроқ ёзмайсиз, десам мен иқтисодчиман”, дейди. Дадиллик ва журъатни носоҳавийликка буриб, гапни шунақа айлантирса ва яна камига блоггерлар чемпионлигига даъво қилса, “Унда опоғдодам бормилар бу ерга блог суқиштириб”, дегинг келаркан.

“Эмас осон бу майдон ичра турмоқ, Навоий панжасига панжа урмоқ”. Ҳа, ижод майдонида қалам кўтариб турмоқ, унга муносиб бўлмоқ жуда мураккаб, қийин ҳолат.Журналистика йўналиши соҳа тадқиқотчиларининг фикрича энг хавфли ўнта касбнинг биттаси. Ҳаммамиз ҳам ана шу “қил кўприк” устида эканмиз, синиб кетмаслик, оний умрда ўздан яхши ном қолдира олиш учун қўлига қалам олган ижодкорнинг юраги тоза ва катта бўлиши шарт. Бунинг тагида эса мардлик ётади. Соҳадаги мардликни камтарлик ва ўзи кабиларга ҳурмат, қалами ўзидан кучлироқ ҳамкасбларини эътироф қила билиш билан изоҳлайман. Шу ўринда ўз камчиликларини тан ола билиш ҳам керак. Масалан мен, ҳалигача беихтиёр имло хато ўтказаман, грамматикада ҳам оқсаган ҳолатларим учрайди. Мияда фикрлар кўп аммо тарқоқ. Тизгинлашга қийналаман. Аммо муҳими, мавжуд камчиликларимни тўғирлаш баробарида фикримни баёнлаш, ўз қарашларимни ўз қаламим орқали ҳимоя қила билишимда, деб ўйлайман. Мустақил позициясига эга бўлиш инсоннинг эътиқодидан далолат беради.


bunchalЮтуқларига маҳлиё бўлиш аввало ижодкор табиатига хос. Дунёни сув босса тўпиғига чиқмайдиган ўрдак ҳам шу қалам аҳли. Барчаси ўзи учун бир олам. Аксариятида эса дилгирлик кайфияти аск этади. Гўё дунё ундан қарздор, ҳеч ким уни тушунмайди, телбалар орасида якка ақл соҳиби ўзи. Уларнинг кўпчилигида нафақат бошқалар ўз ҳамкасбларнинг ютуқларига нисбатан ҳам нафрат, кўролмаслик хислари кўпчиб туради. Ўзича чиройли ташбеҳлар қилган ҳолда ҳамкасбининг ажойиб ғийбатини қилаётган қаламкашларни кўрганмисиз? Балки бундай йиғинчалар иштирокчиси ҳам бўлгандирсиз. Шу соҳада бўлсангиз, кўп кўргансиз, биламан. Ишонч хосил қилишни истаганлар учун эса, ана “сквер” – Мустақиллик майдони. Бир томони “газетний”, бир томони “журналний” зданялар. Метродан чиқишингиз билан ёзувчилар уюшмаси ҳам бўларди аввал…Пойтахтда қалами орқали нон топаётган кишиларнинг асосий қисмини шу атрофда учратасиз. Сатрлари билан хаёлида дунёни забт этиб бўлиб, турмуш аталмиш майда эрмак учун шунчаки ишга келиб кетаётган даҳолар макони. Уларнинг аксарияти моддий тақчилликни емишдан тақаво қилишга менгзаб, тушликда кайфият учун бир пиёла “ваҳдат майи” билан кифояланадилар. Ҳа, дарҳақиқат уларнинг кўпчилигида чинакам даҳоликка етарли истеъдод бор. Аммо дағал дунё нозик қалбларига сиғмаётгани учун ҳам уларнинг истеъдодлари бир қараганда тушунарсиз изтиробларга қоришиб, йўқолиб боради.


bunchalar2222


Ўз устозларим орасида ҳам минг афсуски шу тоифага мансублари борлиги менда ачиниш ҳиссини уйғотади. Шогирдлари ичида уларнинг йўлидан кетаётган ёш истеъдод эгалари эса инчунун. Барча соҳаларда ҳам бир-биридан ўзишга интилиш бор. Лекин ижод аҳли орасидаги кўролмаслик иллати, ўзидан аввалги ўтганларнинг фазилати қатори салбиятларини ҳам мужассамлаштириш, фикрий қарамлик ва ёки “доҳиёна қайсарлик” каби носоғлом қарашлар келажак авлодларни заҳарлайди. “Қачон халқ бўласан, эй сен оламон”, дея дунёдан кўнгли ярим ўтган Чўлпоннинг ҳам умуммаънода айтган бу сатрлари аслида ўз доирасига ҳам тегишли эди. Усмон Носир, Абдулла Қодирий, Маҳмудхўжа Беҳбудий, Фитрат, Мақсуд Шайхзода, Боту, Рафиқ Мўмин каби боболаримизнинг заволида ўз доирасидаги замондошларининг имзолари ҳам аҳамиятли бўлганлигини тарих вароқларидан ўқиганмиз.Халқ шоирлари, ёзувчиларимиз ва ҳатто айрим журналистларимизни бугунда дунё аҳли танийди. Лекин тан оладими? Адабиёт йўналишида “Нобел” мукофотигача Ўрта Осиёдан Чингиз Айтматовгина етиб борди. Қардош даҳони камситмаган ҳолда айтмоқчиман, нима бизда “Қиёмат”, “Жамила”, “Оқ кема” каби асарлар ёзилмадими ёки ўз асарида юксак ғояларни илгари сурган адибларимиз йўқми?..Албатта, бор! Керагидан ҳам кўп, ҳатто. Аммо тасаввур қилинг, жаҳон адиблари қўмитаси халқаро даражадаги мукофотга Ўзбекистондан биргина номзод кўрсатишларини сўраб, ёзувчилар уюшмасига расмий мурожаат қилди. Нима бўлади?.. Томошани ўшанда кўрасиз. Ҳамма бир-биридан зўр, ҳамманинг ижоди бир-биридан аъло. Ҳеч ким ҳеч кимга йўл бергиси келмайди.Ғайрлик, кўролмаслик, шубҳа ва тарқоқлик бор экан, миллий публицистиканинг ҳар қандай соҳаси бўлмасин умумжаҳон даражасида кўтарила олмайди. “Еврей еврей-да” деймиз яҳудийларни. Аслида улардан ўрнак оларли жиҳатларимиз ҳам кўп…“Мастлик ростлик”, дея бекорга айтишмаган. Ўн йилдан зиёд вақт ўтган бўлсада бир воқеа ҳеч эсимдан чиқмайди. Мактаб ўқувчисиман. Барчамиз билган халқ шоиримизнинг туғилган куни тадбирида “Дўрмон”да чой ташиш хизматидаман. Айни базм авжига чиққан пайтида атрофдан ўзига бошқа овунчоқ тополмаган бир халқ ёзувчимиз мени олдига чорлади. Мусиқанинг авжидан овози яхши эшитилмагани учун у киши елкамга қўлини қўйиб, мени ўзига тортди ва бир қўли билан саҳнага ишора қилиб, “дил ёрди”: “Бу одам… Бу одам, одам эмас! Нега бунча мақтайдилар уни! У ҳеч ким эмас-ку, аслида. Бунча ҳурмат, бунча эътибор нега?”.


bunchalar111Тўғри, ўшанда севимли ёзувчимиз ҳушёр ҳолатда эмасди. Унинг бу сўзлари замирида кўролмасликдан анча юқори турувчи ва мен ўшанда тушунишим мумкин бўлмаган ҳиссиётлар яшириндир, эҳтимол. Ҳозир у киши орамизда йўқ. Аллоҳ раҳмат қилган бўлсин. “Нобел” олмаган бўлсада, у кишининг ўлмас асарлари миллий адабиётимизда то абад ўрин олганлигига ишонаман.Айтмоқчи бўлганим эса, буюклар орасида кузатган бу ҳолатимни кейинчалик фаолиятим давомида ҳам кўп кўрдим. Ижодингга биргина илиқ фикр ёки камчилигингни юзингга айтиб, аниқ айбингни исботлаб бериб, дўстона маслаҳат берадиганлардан кўра ҳеч бир изоҳ бермай, истеъдодингни нолга тенглайдиган ва ёки орқангдан тош отадиганлари кўпроқ учрар экан.Ўн тўрт ёшимда энг катта устозим Озод домла Шарафиддинов билан учрашганимда, у киши болаларча ёзган қораламаларимни кўзда кечириб, “Янада кўпроқ китоб ўқисанг, тил ўргансанг, сендан адабиётчи чиқиши мумкин”, деган эдилар. Буюк мунаққиднинг ана шу “мумкин” дея билдирган фикрлари менинг кейинги ҳаёт йўлимни белгилаб берди. Ўша пайтда Ўзбекистон халқ шоири Ҳалима Худойбердиева ўз бағриларига олиб, илк шеърий китобимга оқ йўл бериш баробарида камчиликларимни бирма-бир кўрсатиб, кейинчалик менга жуда ас қотган катта сабоқ бердилар. Тўгаракда севимли ёзувчимиз Тоҳир Маликдан олган дарсларимдан ҳам беҳад миннатдорман.


Шу ўринда, ўн тўрт-ўн беш ёшида лицей ётоқхонасида яшаб, хаваскор сифатида вақтли матбуотга ёзганлари ортидан “қалам ҳақи” олиб, пойтахтда мустақил яшаётган гўдак Абдулла Қодирийнинг “Ўткан кунлар”и, Чўлпоннинг “Кеча ва кундуз”идан таъсирланиб тақризлар ёзсаю, ўзига ҳали бегона бўлган бу оламнинг маълум маънодаги дарғалари, муҳаррирлари қўлёзмани унинг юзига отишса, буни қандай изоҳлаш мумкин? Бу ёшдаги гўдак ҳатто жиноят қилган тақдирда ҳам қамамайдилар-ку?!.Бугун ижод, бугун журналистика янги босқич остонасида. Муҳит кўринмас кишанлардан деярли ҳоли. Имконият тақдим этилган. Ундан қандай фойдалана олиш эса фикри тиниқ, эътиқоди мустаҳкам, юраги катта биз қаламкашларнинг ўзимизга боғлиқ. Фақат бу янги остонага оқ ва кенг кўнгил, шукр ва фикр, мустаҳкам ишонч ва эътиқод каби фақат ижобий ҳислатлар билан қадам босайликки, ҳасад, кўролмаслик, қўрқоқлик каби тушкун кайфиятлар ортда қолсин.Асосли гапларни ёзаётган қалам эгаси турли таъна-дашномлардан қўрқиши керак эмас. Чўчидими, умуман ёзмай қўяқолгани фойдалироқ. Адабиётдаги ўртамиёналик маддоҳлик, ўқувчининг вақти ва қоғоз уволидан ўзга нарса эмас.Айтиш керак гапни айта олсак, янги давр бошлай олсак, аслида бизга “Нобел” ҳам керак эмас.


Аlisher ABDUMALIKXON,


IDROK.UZ uchun maxsus.

Билимга баҳо қўйиш ва унинг тарбиявий аҳамияти

Таълим-тарбиянинг таркибий қисмлари ўзаро боғлик, ва алоқадор булиб, педагогик жараён ҳисобланади. Бу жараённинг самарадорлиги кўп жиҳатдан ташкил этилган тарбия воситалари системасига боғлиқдир. Бу воситалар бутун тарбиявий иш системасининг таркибий қисми деб каралганидагина ўз ахамиятини йўқотмайди ва тарбиянинг умумий вазифаларини муваффақиятли ҳал этишга ёрдам беради. Ҳисобга олиш, текшириш ва билимларни баҳолаш ўкитиш жараёнида муҳим роль ўйнайди. Жумладан, билимга баҳо куйиш талаба билими сифатини аниқлаш ва уни қай даражада эгаллаганлигининг ифодасидир.




( Давомини ўқиш )

“Бобурнома”да Қашқадарё таърифи

Ҳозирги даврда миллий ва тарихий-маънавий меросимизга эътиборнинг ортганлиги, ўзликни англаш давлат сиёсати даражасига кўтарилганлиги боис муҳим тадқиқотларга эҳтиёж кучайди. Зеро, ўзликни англаш ўтмиш қадриятларимиз ва тарихни  билишдан бошланади.


 




( Давомини ўқиш )

Dickens's work in view of his life

Gulom SHAYZAKOV


Mohina MAJIDOVA


Guliston State University


A glance through even this unsatisfactory biography gives us certain illuminating suggestions in regard to all of Dickens's work. First, as a child, poor and lonely, longing for love and for society, he laid the foundation for those heartrending pictures of children, which have moved so many readers to unaccustomed tears. Second, as clerk in a lawyer's office and in the courts, he gained his knowledge of an entirely different side of human life. Here he learned to understand both the enemies and the victims of society, between whom the harsh laws of that day frequently made no distinction.



( Давомини ўқиш )

Мирзо Бобур – фозил ва фидоий ота

Туронзамин ҳукмдори, соҳибқирон Амир Темур ўз муҳрига “Рости-расти”, яъни “нажот ростликдадур” деган сўзларни ўйиб ёздирган ва бир умр унга собитлик билан амал қилган.


            Темурий ҳукмдорлар ичида Мирзо Бобур буюк соҳибқирон бобоси ҳаётий тамойилининг адолатига, қувватига тўлиқ ишонган ҳолда ўзи ҳам ана шу эътиқод йўлидан кетди.


            Шоҳ ва шоир Мирзо Бобур борини, ростини ёзди, ёзганини амалга оширди, бажарди. Бир сўз билан айтганда, Мирзо Бобур бутун умри давомида сўз ва амал бирлигига риоя қилган ҳукмдор эди.


            Мирзо Бобур ўз яқинлари, фарзандлари, мулозимлари, навкарлари орасида адолатни, ростликни, жасурликни, ҳалолликни, садоқатни, фидойиликни тарғиб қилар экан, биринчи навбатда, ана шу фазилатларга ўзи амал қилади.




( Давомини ўқиш )

Bоbur ijоdidа vаtаnpаrvаrlik masalalari

 


Bоbur ijоdidа vаtаnpаrvаrlik tuyg‘usi yеtаkchi o‘rinni egаllаydi. Shоir ulаmоlаrning jоhilligidаn, fеоdаl tеkinхo‘rlаrning shаfqаtsizligidаn g‘оyatdа аfsuslаnib, o‘zigа sоdiq uch yuz kishilik qo‘shini bilаn Vаtаnni tаshlаb, Аndijоndаn chiqib kеtishgа mаjbur bo‘lаdi.


                       “Bоrmоqqа nе mаskаn muyassаr




( Давомини ўқиш )

Бобур асарларида муаммо санъати

         


Муаммо жанридаги шеърлар Заҳириддин Муҳаммад Бобур  ижодиётида муҳим ўрин тутади.  Шоирнинг ҳозирга қадар 54 та туркий тилдаги муаммолари маълум. Уларнинг 52 тасини илк бор Фуод Купрулизода 1931 йили “Миллий татаббуълар” мажмуъасида эълон қилган. 


            Саидбек Ҳасанов томонидан нашрга тайёрланган “Бобур шеъриятидан” номли китобга ҳам 52 та муаммо киритилган(Бобур Заҳириддин Муҳаммад.  Бобур шеъриятидан. –Т.: Фан, 1982. –Б. 130-131).




( Давомини ўқиш )

Бобурнинг адабий-танқидий қарашлари

        Маданий-адабий меросимизга назар ташласак, унинг нақадар бой ва хилма-хил бўлганига ишонч ҳосил қиламиз. XV-XVI  асрлар адабий жараёни ва адабий муҳитида  соф адабиётшунослик билан ёхуд адабий танқидчилик билан шуғулланган олимлар кам учраса-да, асар қаҳрамонининг кишилар билан муносабати, руҳий кечинмалари, ҳис-ҳаяжони ва бошқа ҳолатлари адабиётшунослик нуқтаи назаридан таҳлил этилгани, уларга турли муносабатда бўлганлигига дуч келамиз.




( Давомини ўқиш )

Zahiriddin Muhammad Bobur – Ruboiynavis

Zahiriddin Muhammad Bobur yirik  davlat arbobi bo‘lishi barobarida yetuk lirik shoir, iste’dodli tarixnavis hamda barkamol olim ham edi. Zahiriddin Muhammad Bobur she’riy mashqlarini juda erta boshlaydi, lirikaning g‘azal, masnaviy, ruboiy, tuyuq, qit’a, fard kabi ko‘plab janrlarida barakali ijod qildi.  Boshqa lirik janrlardagidek, uning ruboiylarida nozik ohang va yurakni o‘rtovchi dard, ulkan hayotiy-falsafiy g‘oya mavjud. Qolaversa, Zahiriddin Muhammad Bobur ruboiylarining tili sodda, jonli xalq tiliga yaqinligi bilan hammani o‘ziga maftun etadi. Ruboiy-falsafiy janr. Shu bois Zahiriddin Muhammad Bobur ruboiylari qaysi mavzuda yaratilmasin, ularda lirik qahramon ruhiy dunyosining umuminsoniy talqini yetakchilik qiladi. Mavzuning mohiyati hamda Zahiriddin Muhammad Boburning falsafiy xulosalari sodda yo‘lda, oddiy xalqona tilda ifoda etiladi. Masalan:


            Har kimki vafo qilsa, vafo topqusidur,




( Давомини ўқиш )

“Бобурнома” даги арабча сўзлар

 


  


            Бобур даврида ҳам арабча сўзларни қўллаш анъанаси кучли бўлган. Бобур ҳам мана шу анъанани давом эттирган ва  ўз асарларида арабча сўзларни кенг қўллаган. Арабча ўзлашмалар унинг асарларида  ҳам учрайди.  Бобурномадаги арабий сўзларни таҳлил қилишдан авввал шуни айтиш лозимки, ҳеч бир тил алоҳида ўз ҳолича ривожлана олмайди. Тил доимо ҳаракатда бўлади ва ривожланиб боради.  Тил  ривожланишининг  энг асосий омиллари бошқа тиллардан сўз олиш ва сўзясашдир.   Бир халқ билан иккинчи халқнинг ўзаро яқин алоқада бўлиши натижасида бир тилдан иккинчи тилга кўплаб сўзлар, ҳатто грамматик формалар ва фразеологик бирликлар ҳам ўтиб қолади.




( Давомини ўқиш )

Бобур авлоди адабий мероси

     Бобур бунёд этган Ҳиндистондаги бобурийлар сулоласи маънавий, адабий-илмий бойликлари, илмпарвар, атоқли шоир, олим, шоҳ ва шаҳзодалари билан ҳам машҳурдир. Бобур илм-фан соҳасида тилшунослик (“Хатти Бобурий”), ислом асослари ва мусиқа, ҳарб санъати бўйича талай рисолалар яратган. Неча асрларки Бобурнинг “Бобурнома” асари дунёнинг бир қанча тилларига ўгириб келинмоқда ва олимлар томонидан чуқур тадқиқ этилмоқда. 




( Давомини ўқиш )

Бобур – ғазалнавис шоир

Бобур – дилбар шахс… Уйғониш даврининг типик ҳукмдори,


мард ва тадбиркор одам бўлган.


Жавоҳaрлаъл Неру.


Заҳириддин Муҳаммад Бобур адабиётимизнинг йирик вакилларидан биридир. У 1483 йилнинг 14 февралида Андижонда туғилди. Унда Андижон Фарғона вилоятининг пойтахти эди. Отаси шу вилоятнинг ҳокими эди. Умаршайх Мирзо Темурбекка  тўртинчи-эвара эди. Бобур Амир Темур авлодидандир. Умаршайх Мирзонинг уч ўғли (Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Жаҳонгир Мирзо, Носир Мирзо)бўлган. Бобур арабча сўз бўлиб, ўзбек тилидаги  маъноси шердир. 1494 йил Ахси қўрғонида Умаршайх вафот этади. Унинг ўрнига тўнғич ўғли Заҳириддин Бобур ҳоким бўлиб, Ахсига йўл олади. Шундай қилиб, 12 ёшида Бобур ҳоким бўлиб тайинланади.




( Давомини ўқиш )

“Шайбонийнома” достонида Бобур образи

Ҳаммамизга маълумки, ҳар бир халқ тарихида ўзига хос ўринга, аҳамиятга эга бўлган буюк шахс ва сиймолар бўлиши табиий. Бундай сиймолар маълум бир миллат учун ёки кўплаб халқ ва миллатлар учун ҳам қадрли ҳисобланади. Худди шундай буюк сиймолар қаторига, шубҳасиз, Заҳириддин Муҳаммад Бобурни ҳам қўшиш мумкин.




( Давомини ўқиш )

Жаҳонгашта “Бобурнома”

        Заҳириддин Муҳаммад Бобур атоқли давлат арбоби,  буюк саркарда, табиатан туғма ва истеъдодли шоир, адиб, донишманд тарихчи, заковатли олим ва таржимондир.


          Бобур адабиёт, санъат, тарих ва илм-фаннинг турли соҳаларида жуда қимматли асарлар ёзиб қолдирган. Унинг лирик асарлари,”Бобурнома”си, арузга доир “Рисолаи аруз” номи билан машҳур бўлган “Мухтасар”и, “Хатти Бобурий”,” Ҳарб иши” ,”Мусиқа илми”, Хожа Аҳрор Валийнинг “Волидия” асари шеърий таржимаси ҳақида  жуда завқ билан, илҳом билан сўз юритиш, уларнинг ҳар бирининг ўзига хос томонлари ҳақида гапириш мумкин.




( Давомини ўқиш )

“Xatti Boburiy” vatanimizda

Zahiriddin Muhammad Boburning “Boburnoma”si bilan tanishgan o‘quvchi uning yigirmadan ortiq sohaga qiziqqanligini va ayrimlari bo‘yicha jiddiy tadqiqotlar yaratganiga guvoh bo‘ladi. Masalan, “Musiqa sirlari”, “Harb ishi” kabi risolalari fikrimizning dalili bo‘la oladi.




( Давомини ўқиш )

Жиззах воҳаси Бобур нигоҳида

Адабиётнинг таълим-тарбиявий аҳамияти талабаларнинг китобхонлик маданиятини эгаллаб боришида, бадиий асарни ифодали ўқиш санъатини ўзлаштиришда, мустақил фикрлаш, ижод қилиш кўникмасини ривожлантириб боришида намоён бўлади. Aдабиёт талабаларни нафосат оламига олиб киради, уларнинг маънавий-ахлоқий ривожига, бадиий диди ва дунёқарашига-ҳар жиҳатдан баркамол инсон бўлиб шаклланишига таъсир кўрсатар экан, шу ниятдаги ҳар бир китобхон Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг “Бобурнома”сини ўқиши мақсадга мувофиқ бўлади.




( Давомини ўқиш )